Het vervloekte heksendorp van Spanje: waarom alleen de paus de eeuwenoude vloek van Trasmoz zou kunnen opheffen
Aan de voet van het Moncayo-gebergte, in de Spaanse regio Aragón, ligt een dorp waar volgens een eeuwenoude legende een kerkelijke vloek op rust. Trasmoz werd in de middeleeuwen geëxcommuniceerd en zou in 1511 opnieuw zijn vervloekt door de abt van een nabijgelegen klooster. Meer dan vijf eeuwen later wordt het dorp nog altijd het ‘vervloekte heksendorp’ genoemd. Met Halloween in aantocht komen de mysterieuze verhalen opnieuw tot leven tijdens een bijzonder feest vol kaarslicht, pompoenen en oude rituelen.
Een Spaans dorp met een uitzonderlijke geschiedenis
Trasmoz ligt in de provincie Zaragoza, in de regio Aragón, vlak bij het natuurpark Moncayo.
Het kleine dorp telt minder dan honderd inwoners en wordt gedomineerd door de ruïnes van een middeleeuws kasteel.
Op het eerste gezicht lijkt Trasmoz op veel andere historische dorpen in het Spaanse binnenland.
Maar achter de oude stenen huizen en smalle straatjes schuilt een opmerkelijke geschiedenis.
Het dorp staat al eeuwen bekend als een plaats waar heksen zouden hebben gewoond en waar mysterieuze rituelen zouden plaatsvinden.
Volgens de overlevering werd Trasmoz zelfs door de katholieke kerk vervloekt.
Waarom werd Trasmoz geëxcommuniceerd?
De oorsprong van het verhaal gaat terug tot de dertiende eeuw.
In die periode was Trasmoz een zelfstandige heerlijkheid, die niet rechtstreeks onder het gezag van het nabijgelegen klooster van Veruela viel.
Het klooster was een belangrijke religieuze en economische macht in de omgeving.
Tussen de bewoners en de monniken ontstonden regelmatig conflicten over grond, hout, belastingen en het gebruik van natuurlijke hulpbronnen.
Vooral het verzamelen van brandhout speelde een belangrijke rol.
De inwoners hadden hout nodig om tijdens de koude winters hun huizen te verwarmen.
Volgens historische overleveringen wilden de monniken van Veruela meer controle over het gebruik van de omliggende bossen.
De spanningen liepen zo hoog op dat de abt de excommunicatie van Trasmoz zou hebben geëist.
Meestal wordt deze gebeurtenis rond 1252 of 1255 geplaatst.
De precieze historische omstandigheden zijn niet volledig gedocumenteerd en verschillende bronnen noemen uiteenlopende jaartallen.
Wat betekent excommunicatie?
Excommunicatie is een kerkelijke straf binnen de katholieke traditie.
Daarbij wordt iemand uitgesloten van bepaalde vormen van kerkelijke gemeenschap en van de ontvangst van sacramenten.
Normaal gesproken heeft zo’n maatregel betrekking op individuele personen.
Het bijzondere aan Trasmoz is dat volgens de lokale geschiedenis een heel dorp werd getroffen.
Daarom wordt de plaats vaak omschreven als het enige geëxcommuniceerde dorp van Spanje.
Dat is een onderdeel van de historische identiteit van Trasmoz, maar de oude verhalen moeten niet worden verward met een modern juridisch verbod.
Ook tegenwoordig worden in het dorp katholieke vieringen gehouden, waaronder missen en doopplechtigheden.
Een tweede conflict over water
Ongeveer drie eeuwen later ontstond een nieuw conflict tussen het dorp en het klooster van Veruela.
Ditmaal ging het over de watervoorziening.
Volgens de overlevering zouden de monniken een waterloop hebben omgeleid, waardoor bewoners van Trasmoz minder toegang kregen tot water.
De toenmalige heer van het dorp, Pedro Manuel Ximénez de Urrea, kwam daartegen in verzet.
Zelfs de Cortes van Aragón, de historische volksvertegenwoordiging van het koninkrijk, zou zich met de kwestie hebben bemoeid.
De beslissing viel volgens de plaatselijke verhalen in het voordeel van Trasmoz uit.
Maar het conflict was daarmee niet verdwenen.
In 1511 zou de abt het dorp hebben vervloekt
Volgens de bekendste legende besloot de abt van Veruela in 1511 een vervloeking uit te spreken over Trasmoz.
Daarbij zou hij toestemming hebben gekregen van paus Julius II.
De abt zou tijdens een ritueel Psalm 108 hebben uitgesproken, een Bijbeltekst waarin onder meer vervloekingen voorkomen.
Het verhaal gaat dat daarmee niet alleen de bewoners, maar ook hun nakomelingen onder een kerkelijke vloek werden geplaatst.
Volgens de plaatselijke overlevering kan alleen een paus die vervloeking officieel opheffen.
Van een dergelijke opheffing is niets bekend.
Het is belangrijk te benadrukken dat dit verhaal berust op historische overleveringen en legendes. Het vormt geen bewijs dat er daadwerkelijk een bovennatuurlijke vloek op het dorp rust.
Heksen en mysterieuze geluiden in het kasteel
Ook het middeleeuwse kasteel van Trasmoz speelt een belangrijke rol in de verhalen.
Volgens een oude legende werden daar in het geheim valse munten geproduceerd.
De personen die daarbij betrokken waren, zouden ’s nachts met metalen voorwerpen hebben gewerkt.
Het geluid van hamers en metaal zou bij de bevolking het vermoeden hebben gewekt dat er vreemde rituelen plaatsvonden.
Volgens sommige versies van het verhaal verspreidden de muntvervalsers zelf verhalen over heksen om nieuwsgierige dorpsbewoners uit de buurt te houden.
In andere vertellingen zouden juist de mysterieuze geluiden aanleiding zijn geweest voor geruchten over heksenbijeenkomsten.
Of de gebeurtenissen precies zo hebben plaatsgevonden, is niet met zekerheid vast te stellen.
Wel droegen de verhalen bij aan de reputatie van Trasmoz als heksendorp.
De tragische geschiedenis van Tía Casca
Niet alle verhalen over heksen in Trasmoz zijn onschuldig.
In de negentiende eeuw woonde er een vrouw die bekendstond als Tía Casca.
Haar werkelijke naam was Joaquina Bona Sánchez.
Volgens plaatselijke historische verhalen werd zij door dorpsbewoners beschuldigd van hekserij.
Ze zou verantwoordelijk zijn gehouden voor ziekte, sterfgevallen en andere tegenslagen.
In 1860 werd zij door een groep inwoners gedood.
Haar dood laat zien dat beschuldigingen van hekserij in het verleden ernstige gevolgen konden hebben voor mensen die door hun omgeving werden gevreesd of buitengesloten.
In Trasmoz wordt haar geschiedenis tegenwoordig herdacht.
Het verhaal vormt een belangrijk onderdeel van de lokale geschiedschrijving over bijgeloof en vervolging.
Schrijver Bécquer maakte het dorp beroemd
De mysterieuze reputatie van Trasmoz trok ook de aandacht van de beroemde Spaanse schrijver Gustavo Adolfo Bécquer.
In de negentiende eeuw verbleef hij in de omgeving van het klooster van Veruela.
De verhalen over Trasmoz, zijn kasteel en vermeende heksen inspireerden hem bij zijn literaire werk.
Onder andere zijn teksten over de berg Moncayo en de plaatselijke legendes droegen bij aan de bekendheid van het dorp.
Daardoor werd Trasmoz niet alleen een plek van lokale volksverhalen, maar ook een onderdeel van de Spaanse romantische literatuur.
Vandaag de dag speelt die literaire geschiedenis een belangrijke rol bij de toeristische aantrekkingskracht.
Heksenfestival trekt bezoekers uit heel Spanje
Wat ooit werd gezien als een teken van schande, is inmiddels een belangrijk onderdeel van de identiteit van Trasmoz.
Het dorp organiseert jaarlijks de Feria de la Brujería, een evenement rond heksenverhalen, magie, traditionele gebruiken en volkscultuur.
Bezoekers kunnen kennismaken met de geschiedenis van het dorp, middeleeuwse ambachten en oude verhalen.
Ook zijn er historische voorstellingen, demonstraties en activiteiten voor gezinnen.
Het festival heeft in de loop der jaren duizenden bezoekers aangetrokken.
Voor een dorp met minder dan honderd inwoners betekent dat een aanzienlijke toestroom.
De inwoners hebben hun bijzondere verleden daarmee omgezet in een culturele en toeristische traditie.
Halloween 2026: Trasmoz verandert in een dorp vol kaarsen
Op zaterdag 31 oktober 2026 organiseert Trasmoz opnieuw La Luz de las Ánimas.
De viering valt samen met Halloween en de vooravond van Allerheiligen.
Volgens de organisatie worden de gewone straatlichten in de avond uitgeschakeld.
In plaats daarvan verlichten honderden kaarsen en uitgeholde pompoenen de smalle straatjes.
Het dorp krijgt daardoor een bijzondere sfeer.
Het feest heeft wortels in de traditionele herdenking van overledenen en draait niet uitsluitend om moderne Halloweenverkleedpartijen.
Wat is er te doen op 31 oktober?
De activiteiten beginnen om 10.30 uur.
Overdag worden onder meer een ambachtelijke markt, kinderactiviteiten, demonstraties met roofvogels, verhalenvertellers en optredens georganiseerd.
Bezoekers kunnen helpen met het uithollen en versieren van pompoenen.
Deze worden later langs de route tussen de kerk en de begraafplaats geplaatst.
Om 19.00 uur begint de traditionele Procesión de las Ánimas Benditas.
Tijdens deze processie lopen deelnemers met kaarslicht van de kerk naar de begraafplaats.
Daarbij worden gebeden uitgesproken en traditionele liederen voor de overledenen gezongen.
De organisatie vraagt bezoekers om tijdens dit religieuze onderdeel stilte en respect te bewaren.
Later op de avond zijn er nog verschillende voorstellingen en een mysterieuze wandeling door het dorp.
Een nacht met oude tradities en bijzondere verhalen
De viering van La Luz de las Ánimas is meer dan een Halloweenfeest.
Ze vormt een verbinding tussen oude volksgebruiken, christelijke herdenkingen en de bijzondere geschiedenis van Trasmoz.
Het gebruik van kaarsen en pompoenen verwijst naar de gedachte dat licht de zielen van overledenen de weg wijst.
De combinatie van religieuze tradities en heksenverhalen maakt het evenement bijzonder.
Voor bezoekers is het een gelegenheid om een minder bekende kant van de Spaanse cultuur te ontdekken.
De feestdag duurt volgens de organisatie tot na middernacht.
Kun je het kasteel van Trasmoz bezoeken?
Ook buiten Halloween is Trasmoz interessant voor liefhebbers van geschiedenis.
De ruïnes van het middeleeuwse kasteel liggen boven het dorp en bieden uitzicht over de omgeving van het Moncayo-gebergte.
In het kasteel bevindt zich een klein museum over de geschiedenis van de vesting en de plaatselijke heksenverhalen.
Tijdens het weekend van Allerheiligen gelden speciale openingstijden.
Op zaterdag 31 oktober kan het kasteel volgens de aangekondigde planning worden bezocht van 11.00 tot 14.30 uur en van 15.30 tot 21.00 uur.
Op zondag 1 november is het geopend van 11.00 tot 14.30 uur en van 16.00 tot 18.00 uur.
Op maandag 2 november zijn de aangekondigde openingstijden van 11.00 tot 14.00 uur.
Openingstijden kunnen door omstandigheden wijzigen.
Waar ligt Trasmoz?
Trasmoz ligt in de provincie Zaragoza, in de autonome regio Aragón.
Het dorp bevindt zich in de omgeving van Tarazona, aan de voet van het Moncayo-gebergte.
Vanuit Zaragoza is het per auto bereikbaar.
De omgeving staat bekend om haar natuur, historische dorpen en rustige landschappen.
In de regio zijn ook andere bezienswaardigheden te vinden, waaronder het beroemde klooster van Veruela.
Juist dat klooster speelde een hoofdrol in de oude conflicten die Trasmoz zijn bijzondere reputatie gaven.
Een vloek die het dorp beroemd maakte
Hoewel het verhaal over de kerkelijke vloek eeuwenoud is, blijft het fascineren.
De inwoners van Trasmoz hebben hun verleden niet verborgen, maar gebruiken de verhalen juist om aandacht te vragen voor hun geschiedenis en tradities.
De excommunicatie, de heksenlegendes en de conflicten met het klooster van Veruela zijn uitgegroeid tot een herkenbaar onderdeel van de plaatselijke cultuur.
Of het dorp ooit werkelijk door een bovennatuurlijke vloek werd getroffen, valt niet aan te tonen. Maar de geschiedenis achter de legende is bijzonder genoeg om Trasmoz tot een van de meest mysterieuze dorpen van Spanje te maken.
