Paddenstoelenseizoen begint in Spanje: duizenden trekken deze herfst de bossen in

Met het einde van de zomer begint in Spanje een heel andere traditie. Vanaf eind september trekken duizenden Spanjaarden met manden de bossen in op zoek naar wilde paddenstoelen. Wat voor buitenstaanders misschien een gewone herfstwandeling lijkt, is voor veel families een jaarlijks terugkerende passie.

Het belangrijkste seizoen loopt grofweg van eind september tot half december, al hangt de opbrengst sterk af van regen, temperatuur en hoogte. Vooral na een periode van regen, gevolgd door milde temperaturen, kunnen de paddenstoelen in korte tijd massaal tevoorschijn komen.

Geheime plekken worden binnen families gehouden

Paddenstoelen zoeken – in het Spaans buscar setas – wordt in vrijwel heel Spanje gedaan. Vooral Catalonië en Baskenland staan bekend om hun sterke paddenstoelencultuur, maar ook in onder meer Navarra, Castilla y León, Aragón, Asturias en bergachtige delen van Andalusië zijn populaire zoekgebieden te vinden.

Goede vindplaatsen worden lang niet altijd gedeeld. Sommige families houden hun favoriete plekken jarenlang geheim en geven de locaties alleen door aan kinderen of andere familieleden. De concurrentie kan groot zijn, vooral wanneer commerciële plukkers in korte tijd grote hoeveelheden uit een gebied proberen te halen.

Voor veel Spanjaarden draait het dan ook niet alleen om wat uiteindelijk in de pan belandt. Het zoeken zelf, vaak samen met familie of vrienden, is minstens zo belangrijk.

Van boletus tot rovellón

Spanje kent een enorme verscheidenheid aan wilde paddenstoelen. Tot de bekendste eetbare soorten behoren verschillende boletussoorten, cantharellen en de populaire rovellón of níscalo, die vooral in dennenbossen wordt gevonden.

Na het verzamelen worden ze vaak heel eenvoudig bereid met olijfolie of boter, knoflook en peterselie. In verschillende Spaanse regio’s zijn wilde paddenstoelen tijdens de herfst een belangrijk onderdeel van de lokale keuken.

Maar een vergissing kan levensgevaarlijk zijn

Aan het zoeken naar wilde paddenstoelen zit ook een serieus risico. Eetbare en giftige soorten kunnen soms sterk op elkaar lijken. De Catalaanse voedselveiligheidsdienst waarschuwt daarom om uitsluitend paddenstoelen te eten waarvan de soort zonder enige twijfel is vastgesteld. Er bestaan geen simpele trucjes waarmee betrouwbaar kan worden bepaald of een paddenstoel giftig is.

Vooral soorten uit het geslacht Amanita kunnen zeer gevaarlijk zijn. Sommige veroorzaken ernstige leverbeschadiging en een vergiftiging kan in het ergste geval dodelijk aflopen.

The Olive Press verwijst in dit verband naar het overlijden van een 61-jarige man uit Huelva nadat hij giftige paddenstoelen voor eetbare gurumelos had aangezien. Dat incident vond overigens niet in 2026, maar in maart 2021 plaats. De man had een giftige Amanita verna aangezien voor de eetbare Amanita ponderosa.

Vertrouw niet blind op een app

Er bestaan inmiddels verschillende apps waarmee paddenstoelen aan de hand van foto’s kunnen worden herkend. Ze kunnen interessant zijn als hulpmiddel, maar een fotoherkenning is geen garantie dat een soort veilig gegeten kan worden.

Juist bij soorten die sterk op elkaar lijken, kunnen details aan de steel, lamellen, voet of andere kenmerken doorslaggevend zijn. Bij twijfel geldt daarom een eenvoudige regel: niet eten.

Bij vermoedelijke paddenstoelvergiftiging moet direct medische hulp worden ingeschakeld. Het is verstandig om resten of foto’s van de gegeten paddenstoel mee te nemen, omdat dit artsen kan helpen bij het vaststellen van de soort.

Niet overal mag je zomaar plukken

Wie tijdens een vakantie of verblijf in Spanje zelf paddenstoelen wil gaan zoeken, moet bovendien vooraf de plaatselijke regels controleren.

Er bestaat geen enkele landelijke regeling die overal hetzelfde is. In Catalonië is recreatief verzamelen bijvoorbeeld in het algemeen niet centraal gereguleerd, maar gelden uitzonderingen in bepaalde beschermde natuurgebieden. In het natuurgebied Poblet is toestemming nodig en in het nationale park Aigüestortes i Estany de Sant Maurici is het verzamelen verboden. Gemeenten en particuliere grondeigenaren kunnen eveneens beperkingen opleggen.

In Navarra bestaan speciale paddenstoelengebieden waar vergunningen, quota en plaatselijke voorschriften kunnen gelden. Ook in Castilla y León is het verzamelen van wilde paddenstoelen gereguleerd en bestaan er gebieden met specifieke regels.

Een mand in plaats van een plastic zak

Ook de manier waarop paddenstoelen worden verzameld is belangrijk. De Generalitat de Catalunya adviseert een mand te gebruiken in plaats van een plastic zak. Daarmee kunnen paddenstoelen ventileren en kunnen sporen tijdens het lopen terug in het bos terechtkomen.

De bodem moet zo min mogelijk worden verstoord. Harken of de bosgrond omwoelen om verborgen exemplaren te vinden kan het ondergrondse schimmelnetwerk beschadigen. Onbekende paddenstoelen laat je het beste gewoon staan.

Ook verdwalen vormt een risico

Niet alleen giftige paddenstoelen vormen een gevaar. Tijdens het seizoen moeten reddingsdiensten regelmatig op zoek naar mensen die tijdens hun zoektocht te ver het bos of de bergen in zijn gelopen.

Het advies is daarom om vroeg op pad te gaan, het weer vooraf te controleren, goede schoenen te dragen en een volledig opgeladen telefoon mee te nemen. Wie alleen vertrekt, doet er verstandig aan iemand te vertellen waar hij of zij naartoe gaat en wanneer de terugkomst wordt verwacht.

Een echte Spaanse herfsttraditie

Voor de meeste liefhebbers blijft paddenstoelen zoeken vooral een ontspannen en smakelijke herfsttraditie. Met de eerste regenbuien en dalende temperaturen begint de komende weken opnieuw de jaarlijkse zoektocht.

En wie een Spanjaard vraagt waar zijn beste paddenstoelenplek ligt, krijgt waarschijnlijk één ding niet te horen: de exacte locatie.