Antisemitische incidenten in Spanje opnieuw gestegen: 221 gevallen geregistreerd in 2025
Het aantal geregistreerde antisemitische incidenten in Spanje is opnieuw toegenomen. In 2025 werden 221 gevallen vastgelegd door het Spaanse Observatorium voor Antisemitisme. Dat is 14,5 procent meer dan de 193 incidenten die een jaar eerder werden geregistreerd.
De organisaties achter het onderzoek waarschuwen dat antisemitische uitingen en incidenten steeds vaker onderdeel lijken te worden van het dagelijkse maatschappelijke debat in Spanje.
Stijging van 14,5 procent
Het jaarlijkse rapport is opgesteld door het Observatorio de Antisemitismo, een gezamenlijk initiatief van de Federación de Comunidades Judías de España (FCJE) en Movimiento contra la Intolerancia.
Volgens het rapport steeg het aantal geregistreerde incidenten:
- van 193 in 2024;
- naar 221 in 2025;
- een stijging van 14,51 procent.
Vooral in juli, september en oktober werden relatief veel incidenten gemeld.
De organisaties spreken van een zorgwekkende ontwikkeling die volgens hen niet meer als een tijdelijke opleving kan worden beschouwd.
Sterke stijging sinds 2023
De cijfers zijn de afgelopen jaren sterk veranderd.
In 2022 registreerde het Observatorium 34 antisemitische incidenten. In 2023 waren dat er 60 en in 2024 liep het aantal op tot 193.
Daarmee betekende 2024 al een uitzonderlijk grote stijging. Het Observatorium legt daarbij een verband met de maatschappelijke spanningen die ontstonden na de aanval van Hamas op Israël op 7 oktober 2023 en de daaropvolgende oorlog in Gaza.
Ook in 2025 zette de stijgende trend door.
Joodse gemeenschap voelt zich onveiliger
Volgens de FCJE heeft de ontwikkeling merkbare gevolgen voor het dagelijks leven van Joodse inwoners van Spanje.
Voorzitter David Obadia wijst onder meer op extra beveiliging bij Joodse scholen, synagogen en bijeenkomsten. De organisatie zegt dat beledigingen, bedreigingen en discriminatie vaker worden gemeld en dat sommige Joodse inwoners terughoudender zijn geworden om hun identiteit zichtbaar te tonen.
Het Observatorium benadrukt bovendien dat de 221 geregistreerde gevallen waarschijnlijk niet alle incidenten vertegenwoordigen. Niet iedere betrokkene doet melding, bijvoorbeeld uit angst voor negatieve gevolgen of omdat men verwacht dat een melding weinig oplevert.
Politie registreert lagere aantallen
Opvallend is dat de cijfers van het Spaanse ministerie van Binnenlandse Zaken aanzienlijk lager liggen.
De Spaanse politie registreerde in 2025 69 antisemitische haatmisdrijven en incidenten. In 2024 waren dat er 37.
Volgens het ministerie betekent dit een stijging van ongeveer 86,5 procent.
Het verschil met de 221 gevallen van het Observatorium komt vooral door de manier waarop beide organisaties tellen.
Het ministerie registreert zaken die officieel bij politie en veiligheidsdiensten bekend zijn geworden. Het Observatorium verzamelt daarnaast meldingen vanuit de Joodse gemeenschap en registreert ook incidenten, uitingen en berichten op sociale media die niet noodzakelijk tot een officiële aangifte leiden.
De cijfers zijn daarom niet rechtstreeks met elkaar vergelijkbaar.
Conflict rond Israël en Gaza speelt belangrijke rol
De oorlog tussen Israël en Hamas heeft het maatschappelijke debat in Spanje sterk beïnvloed.
Spanje behoort binnen Europa tot de landen waar veel demonstraties en politieke discussies plaatsvinden over het Israëlische optreden in Gaza en de situatie van de Palestijnen.
De FCJE benadrukt dat kritiek op de Israëlische regering op zichzelf niet antisemitisch is, maar waarschuwt dat politieke kritiek volgens de organisatie soms overgaat in generalisaties of vijandigheid tegenover Joden als bevolkingsgroep.
Volgens het Observatorium verschijnen antisemitische uitingen onder andere in de politiek, op sociale media, in het onderwijs, tijdens culturele evenementen en in de openbare ruimte.
Incident met Joodse jongeren kreeg veel aandacht
Een van de zaken die in Spanje veel discussie veroorzaakte, vond plaats op de luchthaven van Valencia.
Een groep van meer dan vijftig Franse Joodse jongeren werd daar van een Vueling-vlucht gehaald. Volgens berichten hadden enkele jongeren Hebreeuwse liederen gezongen.
De luchtvaartmaatschappij stelde echter dat de groep zich tijdens het instappen en aan boord storend had gedragen en instructies van het cabinepersoneel niet opvolgde. De zaak leidde vervolgens tot beschuldigingen van antisemitisme, die door de luchtvaartmaatschappij werden tegengesproken.
Haatmisdrijven in Spanje nemen in bredere zin toe
De ontwikkeling beperkt zich niet tot antisemitisme.
Volgens het Spaanse ministerie van Binnenlandse Zaken werden in 2025 in totaal 2.417 haatmisdrijven en andere haatincidenten geregistreerd. Dat was 23,6 procent meer dan in 2024 en het hoogste aantal sinds de landelijke registratie in 2014 begon.
Racisme en xenofobie vormden met 934 geregistreerde gevallen de grootste categorie.
De grootste procentuele stijgingen werden echter gemeten bij islamofobie, discriminatie van mensen met een handicap en antisemitisme.
Oproep tot meer bescherming en bewustwording
De Federación de Comunidades Judías de España en Movimiento contra la Intolerancia roepen Spaanse overheden, maatschappelijke organisaties, media en politieke partijen op om scherper op te treden tegen antisemitische uitingen en discriminatie.
Volgens de organisaties is vooral meer aandacht nodig voor preventie, onderwijs en de bescherming van slachtoffers.
Het Spaanse ministerie van Binnenlandse Zaken heeft ondertussen het landelijke actieplan tegen haatmisdrijven uitgebreid. Ook andere vormen van discriminatie, zoals racisme, islamofobie en discriminatie vanwege seksuele geaardheid, vallen binnen die aanpak.
De cijfers over 2025 laten volgens zowel de overheid als maatschappelijke organisaties zien dat haatincidenten in Spanje een groeiend maatschappelijk probleem blijven.
