Maricarmen (87), symbool van Spaanse woningcrisis, overleden na uitzetting
María del Carmen Abascal, in Spanje vooral bekend als Maricarmen, is op 87-jarige leeftijd overleden in een ziekenhuis in Madrid. Haar zaak groeide de afgelopen weken uit tot een nationaal symbool van de Spaanse woningcrisis nadat zij uit de woning werd gezet waar zij al tientallen jaren woonde.
Maricarmen overleed op woensdag 7 oktober in het Hospital Gregorio Marañón in Madrid. Dat meldde de huurdersorganisatie Sindicato de Inquilinas.
Sinds 1956 in hetzelfde huis
Maricarmen woonde sinds 1956 in hetzelfde appartement aan de Calle Alcalde Sáinz de Baranda in de Madrileense wijk Retiro.
Het huurcontract was oorspronkelijk afgesloten door haar vader en viel onder het oude Spaanse systeem van sterk beschermde huurcontracten, de zogenoemde renta antigua.
Na het overlijden van haar moeder ontstond een juridisch conflict met vastgoedbedrijf Urbagestión. De verhuurder stelde dat het huurcontract niet op Maricarmen had mogen worden overgedragen.
Vierde poging tot uitzetting
De uitzetting van 23 september was niet de eerste poging.
Drie eerdere uitzettingen waren mislukt doordat buurtbewoners en activisten zich ertegen verzetten.
Bij de vierde poging zette de politie de woning uiteindelijk wel vrij. Agenten braken de deur open en Maricarmen werd op een brancard naar buiten gebracht.
Volgens persbureau Reuters kreeg zij ongeveer een half uur om haar belangrijkste spullen bijeen te pakken. Daarna werd zij vanwege uitputting opgenomen in het ziekenhuis.
Beelden gingen heel Spanje rond
De beelden van de 87-jarige vrouw die op een brancard haar woning verliet, leidden tot veel ophef.
Maricarmen had bovendien een officieel erkende handicap van 50 procent.
Het VN-Comité voor Economische, Sociale en Culturele Rechten had in juni al gevraagd om de uitzetting uit te stellen zolang er geen geschikte alternatieve woonruimte voor haar beschikbaar was.
Toch werd zij uiteindelijk uit huis gezet.
Ze zou terug mogen naar haar woning
Na haar uitzetting begonnen onderhandelingen tussen haar advocaat en de eigenaar van de woning.
Op 28 september werd uiteindelijk een akkoord bereikt.
Maricarmen mocht na haar ontslag uit het ziekenhuis terugkeren naar haar appartement. De nieuwe huur zou dicht bij het bedrag liggen dat zij voorheen betaalde.
Die terugkeer heeft zij niet meer meegemaakt.
Huurdersbond spreekt van vermijdbare situatie
De Sindicato de Inquilinas noemt het akkoord dat haar terugkeer mogelijk maakte historisch, maar stelt dat het te laat kwam.
Volgens de organisatie was de situatie waarin Maricarmen terechtkwam vermijdbaar en was zij door een lang juridisch en emotioneel proces uitgeput geraakt. Dat is de beoordeling van de huurdersorganisatie; over een medische oorzaak van haar overlijden is in de berichtgeving geen direct causaal verband met de uitzetting vastgesteld.
Duizenden mensen de straat op
De zaak leidde tot grote protesten.
Op 26 september gingen duizenden mensen in Madrid de straat op onder de leus ‘Ni una Maricarmen más’, oftewel: geen Maricarmen meer.
Ook op de Puerta del Sol ontstond een tentenkamp en in meer dan vijftig Spaanse steden werden acties georganiseerd rond betaalbaar wonen en bescherming van huurders.
Nieuwe woonmaatregelen na haar uitzetting
De regering-Sánchez keurde kort daarna twee nieuwe noodmaatregelen goed.
Die moesten onder andere:
- kwetsbare huurders langer beschermen tegen huisuitzetting;
- bestaande huurcontracten tijdelijk verlengen;
- en bepaalde aankopen door grote investeringsfondsen beperken.
De maatregelen werden op 2 oktober echter weggestemd in het Spaanse parlement door PP, Vox, UPN en Junts.
Politieke strijd over woningcrisis
De zaak van Maricarmen werd daarmee ook onderdeel van een breder politiek conflict.
Regeringspartijen wezen op de noodzaak van meer bescherming voor huurders, terwijl oppositiepartijen de regering ervan beschuldigden de zaak politiek te gebruiken.
Op 6 oktober keurde het kabinet de twee woningmaatregelen opnieuw goed, ditmaal in aangepaste vorm.
De Diputación Permanente, de vaste commissie die actief blijft nadat het parlement is ontbonden, moet zich daar nog over buigen.
Algemene staking aangekondigd
Op de dag dat Maricarmen overleed, stelden huurdersorganisaties en de grote vakbonden CCOO en UGT voor om op 11 november een algemene staking te organiseren voor betaalbaar wonen.
Daarmee blijft haar zaak ook na haar overlijden een belangrijk symbool in het Spaanse debat over huren, uitzettingen en woningnood.
Verkiezingen op 29 november
De politieke spanningen rond wonen spelen bovendien een grote rol richting de vervroegde verkiezingen van 29 november 2026.
Voor huurders en verhuurders kunnen die verkiezingen grote gevolgen hebben, omdat de toekomstige regering mede zal bepalen hoe streng de regels rond huurcontracten, woningbezit en uitzettingen worden.
Het overlijden van Maricarmen geeft die discussie opnieuw een menselijk gezicht.
