Spanje stevent af op eerste grote algemene staking sinds 2012
Spanje kan in november te maken krijgen met een 24 uur durende algemene staking. De twee grootste vakbonden van het land, CCOO en UGT, hebben aangekondigd gezamenlijk actie te willen voeren vanwege de hoge woonlasten en achterblijvende lonen.
Als de staking doorgaat, wordt het de eerste landelijke algemene staking die beide vakbonden gezamenlijk steunen sinds 2012.
Datum nog niet vastgesteld
De staking is aangekondigd voor het najaar, maar de definitieve datum moet nog worden bepaald.
Volgens vakbondsbronnen ligt een datum in de eerste helft van november voor de hand. De actie moet plaatsvinden vóór de vervroegde landelijke verkiezingen van 29 november, maar buiten de officiële verkiezingscampagne van 13 tot en met 27 november.
De datum wordt afgestemd met onder andere huurdersorganisaties en andere maatschappelijke bewegingen.
Wonen en lonen centraal
De bonden willen werknemers oproepen om 24 uur het werk neer te leggen voor wat zij omschrijven als het recht op:
- betaalbare huisvesting;
- voldoende hoge lonen;
- bescherming tegen sterk stijgende woonkosten;
- en een betere verhouding tussen salarissen en kosten van levensonderhoud.
Volgens CCOO en UGT zijn wonen en inkomen inmiddels zo nauw met elkaar verbonden dat de woningcrisis ook een arbeidsvraagstuk is geworden.
Protesten in tientallen Spaanse steden
De aankondiging volgt op grote demonstraties die afgelopen weekend in 54 Spaanse steden plaatsvonden.
Demonstranten eisten onder andere lagere huren, meer bescherming van huurders en steviger ingrijpen op de woningmarkt.
In Madrid liepen de schattingen van het aantal deelnemers sterk uiteen. Organisatoren spraken van ongeveer 500.000 demonstranten, terwijl de Spaanse overheidsdelegatie uitging van circa 70.000 mensen.
Mislukte woonmaatregelen vergroten druk
De onrust nam verder toe nadat het Spaanse parlement twee noodmaatregelen rond wonen wegstemde.
De voorstellen van de regering-Sánchez bevatten onder andere langere bescherming tegen huisuitzettingen, verlenging van bepaalde huurcontracten en beperkingen voor investeringsfondsen die woningen opkopen.
PP, Vox en Junts stemden tegen de maatregelen.
Na die nederlaag besloot premier Pedro Sánchez het parlement te ontbinden en vervroegde verkiezingen uit te schrijven voor 29 november 2026.
Vakbonden willen hogere lonen
CCOO en UGT willen dat de discussie niet alleen over huren en huizenprijzen gaat, maar ook over salarissen.
Tot hun voorstellen behoren:
- loonstijgingen van ongeveer 4 tot 7 procent;
- loonafspraken die beter meebewegen met de kosten van levensonderhoud;
- snellere cao-onderhandelingen;
- meer permanente sociale en publieke huurwoningen;
- bredere toepassing van de nationale Woningwet;
- en strengere regulering van huurprijzen.
De bonden willen bovendien dat woonlasten worden meegenomen bij onderhandelingen over toekomstige salarisverhogingen.
Actie niet alleen gericht tegen regering-Sánchez
De vakbonden benadrukken dat de aangekondigde staking niet uitsluitend tegen de landelijke regering is gericht.
Ook autonome regio’s en gemeenten spelen een belangrijke rol bij woningbouw, ruimtelijke ordening, sociale huisvesting en toeristische verhuur.
Daarnaast richten CCOO en UGT zich op werkgeversorganisaties. Volgens de bonden moeten lonen voldoende zijn om werknemers toegang te geven tot basisvoorzieningen zoals huisvesting.
Werkgevers twijfelen aan juridische basis
De Spaanse werkgeversorganisatie CEOE plaatst vraagtekens bij de juridische basis van de actie.
Voorzitter Antonio Garamendi erkent dat Spanje een ernstig woningprobleem heeft, maar stelt dat een algemene staking in beginsel gekoppeld moet zijn aan een arbeidsconflict.
De vakbonden zijn het daar niet mee eens.
Zij wijzen erop dat volgens eerdere uitspraken van Spaanse rechtbanken stakingen mogelijk zijn wanneer sociale en arbeidsgerelateerde eisen met elkaar verweven zijn. Puur politieke stakingen zijn volgens de Spaanse regels niet toegestaan.
Mogelijk grote gevolgen voor vervoer en dienstverlening
Wanneer CCOO en UGT daadwerkelijk gezamenlijk een landelijke staking organiseren, kan dat merkbaar worden in een groot aantal sectoren.
Mogelijke gevolgen zijn verstoringen bij:
- openbaar vervoer;
- spoorwegen;
- luchthavens;
- scholen;
- overheidsdiensten;
- industrie;
- logistiek;
- winkels;
- en andere bedrijven.
Hoe groot de impact daadwerkelijk wordt, hangt af van de definitieve datum, welke sectoren deelnemen en hoeveel werknemers gehoor geven aan de oproep.
Eerste gezamenlijke grote staking in veertien jaar
De laatste algemene staking die zowel CCOO als UGT volledig ondersteunden vond plaats in november 2012.
Destijds werd geprotesteerd tegen bezuinigingen en arbeidsmarkthervormingen onder de regering van Mariano Rajoy.
Er vonden sindsdien wel landelijke acties plaats, maar niet opnieuw een vergelijkbare algemene staking waaraan beide grote vakbonden gezamenlijk hun volledige steun gaven.
Voor inwoners en bezoekers van Spanje is het daarom verstandig de ontwikkelingen in november goed te volgen. Als de staking doorgaat, kunnen vooral vervoer en publieke diensten tijdelijk worden ontregeld.
