Spanjaarden kiezen massaal voor goedkopere boodschappen: huismerken winnen terrein door inflatie
De wekelijkse boodschappen worden voor veel Spaanse huishoudens een steeds grotere kostenpost. Door de hoge inflatie kiezen consumenten vaker voor goedkopere alternatieven. Bekende A-merken maken plaats voor huismerken, luxe producten blijven vaker in het schap liggen en gezinnen bezoeken verschillende supermarkten om geld te besparen. Deze ontwikkeling, die bekendstaat als downtrading, verandert de Spaanse supermarktwereld.
Wat is downtrading?
De term downtrading wordt gebruikt wanneer consumenten overstappen op goedkopere producten of winkels om hun uitgaven te beperken.
Dat betekent niet automatisch dat mensen minder boodschappen kopen. Vaak veranderen zij vooral de manier waarop zij hun geld uitgeven.
Een consument die eerder een bekend merk koffie, pasta of yoghurt kocht, kiest bijvoorbeeld voortaan voor het huismerk van de supermarkt.
Ook grotere voordeelverpakkingen, aanbiedingen en goedkopere winkelketens worden aantrekkelijker.
Voor veel gezinnen is dit geen tijdelijke keuze meer, maar een vast onderdeel van hun boodschappenpatroon.
Inflatie in Spanje stijgt naar 4,9 procent
De ontwikkeling hangt samen met de aanhoudend hoge kosten van levensonderhoud.
Volgens cijfers van het Spaanse statistiekbureau INE lagen de consumentenprijzen in september 2026 gemiddeld 4,9 procent hoger dan een jaar eerder.
De kerninflatie, waarbij onder meer energie en onbewerkte voedingsmiddelen buiten beschouwing worden gelaten, bedroeg 3,1 procent.
Daarbij is het belangrijk om onderscheid te maken tussen de algemene inflatie en de prijsontwikkeling van levensmiddelen.
Niet alle boodschappen zijn namelijk met 4,9 procent duurder geworden.
Sommige voedingsmiddelen stijgen veel sterker in prijs, terwijl andere juist goedkoper worden.
Vooral verse producten zoals groenten, fruit, vlees en vis blijven een belangrijke kostenpost.
Boodschappen bijna 40 procent duurder in vijf jaar
Dat consumenten scherper op hun uitgaven letten, is niet verrassend.
Volgens de Spaanse consumentenorganisatie OCU zijn voedingsmiddelen de afgelopen vijf jaar in totaal 39,5 procent duurder geworden.
Zelfs wanneer de inflatie afneemt, betekent dit niet dat producten weer terugkeren naar hun oude prijsniveau.
Een lagere inflatie houdt meestal alleen in dat prijzen minder snel stijgen.
Veel huishoudens hebben daardoor nog altijd te maken met aanzienlijk hogere boodschappenuitgaven dan enkele jaren geleden.
Uit het supermarktprijzenonderzoek van OCU van september 2026 blijkt dat de onderzochte boodschappen gemiddeld 1,8 procent duurder zijn geworden ten opzichte van het voorgaande onderzoek.
Voor verse producten bedroeg de gemiddelde prijsstijging 4,7 procent.
Vis werd gemiddeld 8,6 procent duurder, vlees 3,7 procent en groenten en fruit 3,5 procent.
Huismerken worden steeds populairder
De groei van huismerken is een van de duidelijkste gevolgen van de veranderende koopgewoonten.
In Spanje worden deze producten marcas blancas genoemd.
Dat zijn artikelen die onder de naam van een supermarktketen worden verkocht, zoals Hacendado bij Mercadona, Milbona bij Lidl en diverse eigen merken van Aldi.
Volgens recente marktgegevens vertegenwoordigen huismerken inmiddels een aanzienlijk deel van de Spaanse boodschappenmarkt.
Hun aandeel groeit doordat consumenten prijsbewuster worden, maar ook doordat de kwaliteit en het assortiment van huismerken zijn uitgebreid.
Huismerken worden bovendien niet uitsluitend meer gezien als goedkope alternatieven.
Supermarkten bieden steeds vaker premiumproducten, biologische artikelen en gespecialiseerde voedingsmiddelen onder hun eigen merk aan.
Daardoor zijn ze aantrekkelijk voor een bredere groep klanten.
Lidl, Aldi en Dia profiteren van de verschuiving
De veranderende koopgewoonten zijn terug te zien in de marktaandelen van verschillende Spaanse supermarktketens.
Volgens cijfers van Worldpanel by Numerator over de eerste acht maanden van 2026 groeide Lidl met 0,4 procentpunt naar een marktaandeel van 7,3 procent.
Dia steeg met 0,3 procentpunt naar 4,1 procent en Aldi met 0,2 procentpunt naar 2,1 procent.
Mercadona bleef met een marktaandeel van 27,4 procent veruit de grootste supermarktketen van Spanje.
De groei van Mercadona was echter beperkt tot 0,1 procentpunt.
Dat laat zien dat consumenten steeds meer alternatieven onderzoeken en hun boodschappen vaker over verschillende winkels verdelen.
Het betekent niet dat iedere klant Mercadona verlaat of dat de keten zijn marktleiderschap heeft verloren.
Mercadona blijft de grootste supermarkt
Mercadona heeft een sterke positie dankzij het grote assortiment eigen merken.
Producten van Hacendado, Bosque Verde en Deliplus spelen een belangrijke rol in de verkoopstrategie van het bedrijf.
Toch voelt ook deze supermarktketen de gevolgen van de veranderende markt.
Consumenten vergelijken vaker prijzen en bezoeken niet automatisch meer iedere week dezelfde winkel.
Daardoor neemt de concurrentie tussen supermarktketens toe.
Andere ketens, waaronder Carrefour, Alcampo en Dia, proberen klanten aan te trekken met huismerken, aanbiedingen en verschillende prijscategorieën.
De concurrentie draait steeds vaker om de totale prijs van een boodschappenmand, in plaats van alleen om enkele aanbiedingen.
Grote prijsverschillen tussen supermarkten
Dat vergelijken geld kan opleveren, blijkt uit het jaarlijkse onderzoek van OCU.
De consumentenorganisatie onderzocht in 2026 meer dan 100.000 prijzen bij 690 verkooppunten en online supermarkten.
Daaruit blijkt dat een gemiddeld huishouden jaarlijks ongeveer 1.310 euro kan besparen door de goedkoopste in plaats van de duurste supermarkt in de eigen omgeving te kiezen.
In sommige steden zijn de prijsverschillen nog veel groter.
Het mogelijke voordeel hangt af van waar iemand woont, welke winkels beschikbaar zijn en welke producten worden gekocht.
Volgens OCU behoren onder meer Family Cash, Supeco en bepaalde vestigingen van Alcampo tot de voordeligere winkelopties.
Dat betekent echter niet dat iedere vestiging van een bepaalde keten automatisch de goedkoopste is.
Verse producten blijven relatief duur
Vooral bij verse producten blijft het lastig om de uitgaven te beperken.
Volgens de OCU stegen de prijzen van verse levensmiddelen in het recente onderzoek gemiddeld sterker dan die van verpakte producten.
Dat is voor veel huishoudens merkbaar bij de aankoop van vis, vlees, groenten en fruit.
Het prijsverschil tussen huismerken en A-merken kan bij verpakte producten relatief eenvoudig worden benut.
Bij verse producten moeten consumenten vaker letten op seizoensaanbod, aanbiedingen en prijsverschillen tussen winkels.
Ook de lokale markt of groentewinkel kan aantrekkelijk zijn, maar is niet vanzelfsprekend goedkoper dan de supermarkt.
Wat betekent dit voor Nederlanders en Belgen in Spanje?
Voor Nederlanders en Belgen die permanent in Spanje wonen of er een deel van het jaar verblijven, zijn de prijsontwikkelingen eveneens relevant.
Wie gewend is alle boodschappen bij één supermarktketen te halen, kan mogelijk besparen door prijzen van verschillende winkels te vergelijken.
Daarbij is het verstandig om niet uitsluitend naar de verkoopprijs te kijken.
Ook de prijs per kilogram of liter, de kwaliteit en de inhoud van de verpakking zijn belangrijk.
Een grotere verpakking is bijvoorbeeld niet altijd voordeliger.
Verder is het zinvol om te bekijken welke producten daadwerkelijk regelmatig worden gebruikt.
Een aanbieding levert immers alleen voordeel op wanneer het product ook nodig is.
Goedkoper boodschappen doen zonder in te leveren op kwaliteit
De verschuiving naar goedkopere producten hoeft niet automatisch te betekenen dat consumenten minder gezond of gevarieerd eten.
Bij veel basisproducten is het verschil tussen een A-merk en een huismerk beperkt.
Denk aan rijst, pasta, peulvruchten, diepvriesgroenten en bepaalde zuivelproducten.
Wel kunnen de ingrediënten en voedingswaarden verschillen.
Vooral bij kant-en-klaarmaaltijden, sauzen en sterk bewerkte voedingsmiddelen blijft het verstandig om etiketten te vergelijken.
Het goedkoopste product is dus niet altijd de beste keuze, maar een hogere prijs betekent evenmin automatisch betere kwaliteit.
Spaanse supermarktwereld blijft veranderen
De groei van downtrading laat zien hoe sterk inflatie het koopgedrag kan beïnvloeden.
Voor supermarktketens betekent dit dat zij hun prijzen, assortiment en aanbiedingen voortdurend moeten aanpassen.
Voor consumenten kan de grotere concurrentie nieuwe mogelijkheden bieden om te besparen.
Tegelijkertijd blijft de aanhoudende stijging van voedselprijzen een probleem, vooral voor huishoudens met lagere inkomens.
De belangrijkste ontwikkeling is duidelijk: Spaanse consumenten kopen niet noodzakelijk minder, maar kiezen steeds bewuster waar en waaraan zij hun geld uitgeven. Huismerken, prijsvergelijkingen en goedkopere supermarktketens spelen daarbij een steeds grotere rol.
