Insecten in Spanje: deze beestjes kun je tegenkomen en hier moet je voor oppassen

Het warme Spaanse klimaat is heerlijk voor vakantiegangers en overwinteraars, maar ook voor muggen, kakkerlakken, wespen, teken en andere kleine dieren. De meeste zijn vooral vervelend en volkomen ongevaarlijk. Een aantal soorten verdient echter wat extra aandacht, vooral wanneer je veel buiten bent of met een hond in Spanje verblijft.

Van de inmiddels wijdverspreide tijgermug tot de processierups onder dennenbomen: dit zijn de belangrijkste insecten en andere kleine dieren die je in Spanje kunt tegenkomen.

Tijgermug: klein maar bijzonder hinderlijk

De tijgermug (Aedes albopictus) is inmiddels in grote delen van Spanje aanwezig, vooral langs de mediterrane kust.

In tegenstelling tot veel gewone muggen is de tijgermug vooral overdag actief. Je herkent hem aan zijn donkere lichaam met witte strepen.

De beet kan flinke jeuk, roodheid en zwelling veroorzaken. Belangrijker is dat de soort in staat is virussen zoals dengue en chikungunya over te dragen wanneer het virus lokaal aanwezig is.

Dat betekent niet dat iedere tijgermug in Spanje gevaarlijk is. De mug moet eerst zelf besmet raken voordat overdracht mogelijk is.

Het Spaanse ministerie van Volksgezondheid heeft de monitoring van tijgermuggen en andere invasieve muggen de afgelopen jaren flink uitgebreid. In 2026 werd de bevolking opnieuw gevraagd waarnemingen door te geven via Mosquito Alert.

Voorkom stilstaand water

Tijgermuggen hebben verrassend weinig water nodig om zich voort te planten.

Denk aan:

• schoteltjes onder bloempotten;
• emmers;
• gieters;
• speelgoed in de tuin;
• verstopte afvoeren;
• kleine bakken met regenwater.

Regelmatig leegmaken is daarom een van de meest effectieve manieren om het aantal muggen rond je huis terug te dringen.

Gewone muggen en het West-Nijlvirus

Ook andere muggensoorten komen vanzelfsprekend veel voor.

De meeste beten veroorzaken alleen jeuk. Sommige Culex-muggen kunnen echter het West-Nijlvirus verspreiden.

Dit speelt vooral in bepaalde delen van Zuid-Spanje een rol. Het Spaanse ministerie van Volksgezondheid houdt daarom jaarlijks bij waar besmettingen bij mensen, dieren en muggen worden aangetroffen.

Ook in het seizoen 2026 zijn in Spanje menselijke gevallen vastgesteld.

Voor de overgrote meerderheid van de mensen blijft een muggenbeet echter gewoon een vervelend jeukend bultje.

Kriebelmug of ‘mosca negra’

De Spaanse mosca negra is eigenlijk geen gewone mug, maar een kriebelmug.

Hij is klein en valt daardoor nauwelijks op. Vooral vrouwtjes kunnen mensen en dieren bijten.

Een kriebelmug steekt niet zoals een gewone mug, maar maakt een klein wondje in de huid om bloed op te nemen. Daardoor kan een beet behoorlijk pijnlijk worden en soms een forse rode zwelling veroorzaken.

Niet krabben is verstandig omdat daardoor een huidinfectie kan ontstaan.

Bij een sterke zwelling, benauwdheid of andere ernstige reactie is medische hulp verstandig.

Zandvliegen: vooral belangrijk voor hondenbezitters

Wie met een hond in Spanje woont of overwintert, moet vooral de zandvlieg of flebotomo kennen.

Deze piepkleine insecten kunnen de parasiet Leishmania infantum overbrengen, die leishmaniose veroorzaakt.

De ziekte komt in Spanje voor en honden vormen een belangrijk reservoir. Zandvliegen zijn in grote delen van het Spaanse vasteland en op de Balearen aanwezig.

Voor hondenbezitters is preventie daarom belangrijk. Dierenartsen in Spanje kunnen adviseren over geschikte beschermende halsbanden, pipetten of andere preventieve maatregelen.

Ook mensen kunnen leishmaniose krijgen, al komt dat veel minder vaak voor dan besmetting bij honden.

Processierups: vooral gevaarlijk voor honden

Een van de dieren waarvoor je in Spanje wél echt moet uitkijken is de dennenprocessierups, in het Spaans procesionaria del pino.

Je ziet ze vaak in lange rijen achter elkaar over de grond lopen. In dennenbomen zijn hun witte, zijdeachtige nesten goed zichtbaar.

De rupsen beschikken over duizenden microscopisch kleine brandharen. Die kunnen bij mensen zorgen voor:

• hevige jeuk;
• huiduitslag;
• irritatie van de ogen;
• irritatie van luchtwegen;
• in zeldzame gevallen een ernstige allergische reactie.

Raak de rupsen en hun nesten daarom nooit aan.

Voor honden kan contact veel gevaarlijker zijn. Wanneer een hond aan een rups likt of deze in zijn bek krijgt, kunnen ernstige zwellingen en beschadigingen van tong en mond ontstaan. Snel naar een dierenarts gaan is dan belangrijk.

Door hogere temperaturen verschijnen de rupsen in sommige delen van Spanje bovendien eerder in het seizoen dan vroeger.

Wespen en hoornaars

Gewone wespen komen in Spanje veel voor, vooral tijdens warme maanden en op plaatsen waar eten, zoete dranken of water beschikbaar zijn.

Een enkele wespensteek is voor de meeste mensen pijnlijk maar niet gevaarlijk.

Anders ligt dat bij mensen met een ernstige allergie of wanneer iemand veel steken tegelijkertijd krijgt.

Ook de Aziatische hoornaar (Vespa velutina) komt in Spanje voor. Deze invasieve soort werd in 2010 voor het eerst officieel in Spanje vastgesteld en heeft zich daarna vooral in het noorden en noordwesten sterk verspreid.

De hoornaar vormt daarnaast een groot probleem voor bijenpopulaties en imkers.

Zie je een groot nest, probeer het dan niet zelf te verwijderen.

Kakkerlakken

Voor veel Nederlanders en Belgen behoren kakkerlakken tot de minst geliefde verrassingen in een Spaanse woning.

Vooral tijdens hete perioden kunnen ze ’s avonds en ’s nachts opduiken.

Ze komen via onder andere:

• afvoerbuizen;
• riolering;
• ventilatieopeningen;
• kieren;
• garages en terrassen;

een woning binnen.

Het aantreffen van één kakkerlak betekent overigens niet automatisch dat een huis vies is. In warme steden en kustplaatsen kunnen ze ook vanuit riolering of de openbare ruimte binnenkomen.

Wel kunnen kakkerlakken ziekteverwekkers mechanisch verspreiden wanneer zij over afval en daarna over voedsel of keukenoppervlakken lopen.

Voedsel goed afsluiten, afval regelmatig verwijderen en afvoeren en kieren afsluiten helpt.

Bedwantsen

Bedwantsen (chinches de cama) zijn vooral vervelend omdat ze zich gemakkelijk via bagage, kleding en meubels verspreiden.

Ze zitten meestal rondom:

• matrassen;
• bedframes;
• hoofdborden;
• naden en kieren;
• gestoffeerde meubels.

De beet veroorzaakt bij sommige mensen meerdere rode en sterk jeukende plekken, vaak in groepjes of lijnen.

Bedwantsen hebben niets te maken met slechte persoonlijke hygiëne. Ook keurige hotels en appartementen kunnen ermee te maken krijgen.

Wie na een verblijf bedwantsen vermoedt, doet er verstandig aan bagage en kleding zorgvuldig te controleren voordat alles thuis wordt uitgepakt.

Teken: controleer jezelf na een wandeling

Ook teken (garrapatas) komen veel voor in Spanje.

Ze kunnen verschillende ziekteverwekkers overbrengen. Het Spaanse ministerie van Volksgezondheid noemt onder andere:

• ziekte van Lyme;
• mediterrane tekenkoorts;
• anaplasmose;
• babesiose;
• Krim-Congo hemorragische koorts.

Die laatste aandoening is zeldzaam, maar wordt in Spanje wel daadwerkelijk vastgesteld. Vooral teken van het geslacht Hyalomma kunnen het virus overbrengen.

Na wandelen door hoog gras, struiken of natuurgebieden is het daarom verstandig jezelf én huisdieren op teken te controleren.

Mieren

Mieren zijn doorgaans vooral hinderlijk.

Laat je eten, kruimels of zoetigheid buiten staan, dan kunnen binnen korte tijd hele colonnes verschijnen.

De meeste Spaanse mierensoorten vormen geen probleem voor mensen, hoewel sommige soorten kunnen bijten of steken.

Voedsel afsluiten en toegangsroutes schoonmaken werkt meestal beter dan voortdurend nieuwe insecten bestrijden.

Schorpioenen

Ja, ook in Spanje leven schorpioenen.

Vooral in droge en stenige gebieden kun je ze aantreffen onder stenen, hout en andere beschutte plaatsen.

Een steek kan behoorlijk pijnlijk zijn, maar ernstige vergiftiging door de in Spanje voorkomende soorten is ongewoon.

Schud schoenen die buiten hebben gestaan eventueel uit en steek niet zomaar je hand onder stenen of houtstapels.

Bij hevige klachten na een steek is medische beoordeling verstandig.

Spinnen

Spanje kent veel verschillende spinnen. Bijna allemaal proberen ze contact met mensen juist te vermijden.

De meeste spinnenbeten veroorzaken hooguit plaatselijke pijn, roodheid of zwelling.

Er bestaan in Spanje wel enkele soorten waarvan een beet medisch relevanter kan zijn, maar ernstige incidenten zijn zeldzaam.

Het oorspronkelijke idee dat je in Spanje voortdurend voor gevaarlijke spinnen moet uitkijken klopt dus niet.

Wanneer moet je medische hulp zoeken na een beet of steek?

De meeste insectenbeten kunnen thuis worden verzorgd.

Zoek echter snel medische hulp bij bijvoorbeeld:

• benauwdheid;
• zwelling van mond, tong of keel;
• flauwvallen of ernstige duizeligheid;
• snel uitbreidende zwelling;
• hoge koorts;
• ernstige pijn;
• tekenen van een infectie;
• een ernstige reactie na meerdere steken.

Bij een levensbedreigende situatie is het Spaanse alarmnummer 112.

Niet bang worden, wel weten wat er rondloopt

Spanje heeft door het warme klimaat meer opvallende insecten en geleedpotigen dan veel Nederlanders en Belgen gewend zijn.

Dat betekent niet dat een vakantie of verblijf gevaarlijk is.

De meeste soorten zijn onschuldig en willen mensen helemaal niet lastigvallen. Een paar eenvoudige maatregelen maken al een groot verschil: voorkom stilstaand water, gebruik horren, bescherm jezelf tegen muggen en teken en houd honden uit de buurt van processierupsen.

Vooral dat laatste is in Spanje een regel die iedere hondenbezitter zou moeten kennen.