Woningcrisis Spanje raakt jonge generatie hard: 70% moest al eens afzien van een woning
Een eigen woning huren of kopen is voor veel Spaanse jongeren bijna onbereikbaar geworden. Uit een nieuw landelijk onderzoek blijkt dat 65% van de jongeren onder de dertig financiële of andere hulp nodig had om zelfstandig te gaan wonen. Zeven op de tien jongeren moesten bovendien minstens één keer afzien van een woning doordat ze niet aan de gestelde voorwaarden konden voldoen. De problemen hebben steeds grotere gevolgen voor de zelfstandigheid, het welzijn en de toekomstplannen van jonge Spanjaarden.
Twee op de drie jongeren afhankelijk van hulp
De Spaanse woningmarkt blijft een van de grootste zorgen van de bevolking.
Dat blijkt uit de derde editie van de Barómetro de la Vivienda, die op donderdag 22 oktober werd gepresenteerd door de Consejo General de la Arquitectura Técnica de España (CGATE) en onderzoeksbureau GAD3.
Vooral de jongste generatie ondervindt grote moeilijkheden bij het verlaten van het ouderlijk huis.
Van de ondervraagde 18- tot 29-jarigen die de stap naar zelfstandig wonen hebben gezet, had 65% daarvoor een vorm van hulp nodig.
Het grootste deel kreeg financiële ondersteuning van de familie.
De onderzoekers signaleren daarmee een groeiend verschil tussen jongeren die kunnen terugvallen op ouders of familieleden en jongeren die die mogelijkheid niet hebben.
Ouders betalen mee aan de zelfstandigheid van hun kinderen
Uit de onderzoeksresultaten blijkt hoe belangrijk familiehulp is geworden.
Van de jonge respondenten gaf 53% aan financiële ondersteuning van familie nodig te hebben gehad om zelfstandig te kunnen wonen.
Nog eens 6% had een garantsteller nodig, bijvoorbeeld om een huurcontract te kunnen afsluiten.
Daarnaast woonde 5% in een woning die door familie of vrienden ter beschikking was gesteld.
Die hulp kan het verschil maken tussen thuis blijven wonen en een eigen huishouding beginnen.
Maar jongeren zonder financiële steun uit hun omgeving hebben die mogelijkheid niet altijd.
Daarmee dreigt de toegang tot zelfstandig wonen steeds sterker afhankelijk te worden van het vermogen van de ouders.
Zeven op de tien jongeren moesten een woning laten schieten
De problemen beperken zich niet tot het vinden van voldoende geld voor de maandelijkse huur.
Ook de voorwaarden die verhuurders, banken of verkopers stellen, vormen vaak een obstakel.
Volgens het onderzoek heeft 70% van de 18- tot 29-jarigen ooit moeten afzien van een woning omdat niet aan de voorwaarden kon worden voldaan.
Het kan daarbij gaan om een te hoge huurprijs, een onvoldoende stabiel inkomen, een vereiste borgsom of problemen met financiering.
Bij de groep van 30 tot 44 jaar ligt dat aandeel met 68% bijna even hoog.
Bij oudere leeftijdsgroepen komt het minder vaak voor.
Voor veel jongeren is het vinden van een geschikte woning dus niet genoeg: ze moeten ook kunnen bewijzen dat ze financieel aan alle eisen voldoen.
Verschil tussen jong en oud wordt groter
De onderzoekers vergeleken de ervaringen van verschillende generaties.
Daaruit blijkt dat oudere Spanjaarden in het verleden vaker op eigen kracht zelfstandig konden gaan wonen.
Van de 65-plussers had ongeveer zes op de tien daarvoor destijds geen hulp nodig.
Bij de huidige jongere generatie is de verhouding vrijwel omgekeerd.
Daar is juist de meerderheid afhankelijk van ondersteuning.
Volgens GAD3-voorzitter Narciso Michavila maakt dat een groeiende ongelijkheid zichtbaar.
Jongeren met een hoger inkomen of financieel sterke ouders kunnen gemakkelijker een woning vinden.
Voor jongeren met lagere inkomens wordt die stap steeds moeilijker.
Hoge kosten vormen het grootste probleem
Gevraagd naar de belangrijkste obstakels bij het vinden van woonruimte noemt 41% van alle ondervraagden economische en arbeidsgerelateerde problemen.
Het gaat bijvoorbeeld om onvoldoende inkomen, onzekere arbeidscontracten of hoge woonlasten.
Daarnaast wijst 32% op het gebrek aan geschikte beschikbare woningen.
Nog eens 31% noemt problemen met financiering als belangrijke belemmering.
Vooral wie een huis wil kopen, kan daardoor vastlopen.
Zelfs wanneer iemand iedere maand voldoende geld verdient om een hypotheek te betalen, kan het ontbreken van spaargeld voor de aankoopkosten een probleem vormen.
Ook de beschikbaarheid van betaalbare huurwoningen is beperkt.
Bijna een derde wil binnen vijf jaar een huis kopen
Opvallend is dat de wens om een eigen woning te bezitten in Spanje nog altijd groot is.
Volgens de woonbarometer verwacht 31% van de ondervraagden binnen vijf jaar een woning te willen kopen.
Slechts 8% geeft aan in die periode een huurwoning te zoeken.
Dat betekent niet dat iedereen die wil kopen daar ook daadwerkelijk de financiële mogelijkheden voor heeft.
De voorkeur voor koopwoningen blijft bestaan, terwijl de toegang tot eigendom voor veel jongeren moeilijker wordt.
De onderzoekers benadrukken dat jongeren vaak niet huren omdat zij dat per se liever willen, maar omdat kopen financieel buiten bereik ligt.
Uit huis gaan wordt steeds later mogelijk
De nieuwe cijfers sluiten aan bij eerdere onderzoeken van het Spaanse statistiekbureau INE en de Spaanse Jeugdraad.
Volgens het INE woonde in 2025 maar liefst 67,1% van de Spanjaarden tussen 18 en 34 jaar bij ten minste één ouder.
Onder jongeren van 18 tot 25 jaar was dat zelfs 93,4%.
In de leeftijdsgroep van 26 tot 34 jaar woonde nog altijd 44,3% thuis.
Bij die laatste groep spelen financiële problemen een belangrijke rol.
Van de thuiswonende 26- tot 34-jarigen verklaarde 47,3% dat zij zich geen huur- of koopwoning konden veroorloven.
De Spaanse Jeugdraad meldde bovendien dat de gemiddelde leeftijd waarop jongeren zelfstandig kunnen wonen inmiddels rond de 30 jaar ligt.
Deze cijfers komen uit andere onderzoeken en gebruiken deels andere leeftijdsgroepen. Ze zijn daarom aanvullend, maar niet rechtstreeks met de nieuwe woonbarometer te vergelijken.
De woningcrisis beïnvloedt levensplannen
De gevolgen van de woonproblemen beperken zich niet tot geld.
Van de ondervraagden die door financiële problemen niet konden verhuizen, zegt 38% dat dit onzekerheid veroorzaakt over hun persoonlijke stabiliteit.
Voor 26% bemoeilijkt de situatie het maken van plannen voor de langere termijn.
Daarnaast geeft 13% aan dat de woonproblemen ertoe leiden dat zij het krijgen van kinderen uitstellen.
Een woning is voor veel mensen de basis voor een zelfstandig bestaan.
Wanneer die zekerheid ontbreekt, wordt het lastiger om keuzes te maken over werk, relaties en gezinsvorming.
Dat kan op termijn ook gevolgen hebben voor de samenleving.
Niet alleen jongeren hebben problemen
Hoewel de situatie van jongeren bijzonder moeilijk is, ervaart ook een groot deel van de rest van de Spaanse bevolking woonproblemen.
Volgens de nieuwe barometer noemt 54% van de ondervraagden huisvesting het belangrijkste maatschappelijke probleem.
Dat is een stijging van twaalf procentpunt ten opzichte van de vorige meting.
Ook mensen die al een woning hebben, lopen tegen problemen aan.
Meer dan de helft van de respondenten meldt tekortkomingen in de leefbaarheid van de eigen woning.
Zo ervaart 26% problemen om de woning in de winter voldoende warm of in de zomer voldoende koel te houden.
Bij 18% speelt geluidsoverlast of onvoldoende geluidsisolatie een rol.
Daarnaast meldt 16% geregeld vocht- of schimmelproblemen.
Ook verbouwen wordt voor veel mensen te duur
Niet iedereen die problemen heeft met de kwaliteit van de eigen woning, kan die eenvoudig oplossen.
Van de ondervraagden die verbeteringen aan hun woning nodig vinden, zegt ongeveer een kwart dat zij die financieel niet kunnen uitvoeren.
Bij huurders is dat probleem nog groter.
Volgens de onderzoekers kan 60% van de betreffende huurders de gewenste aanpassingen niet betalen.
Dat wijst op een tweede kant van de woningcrisis.
Niet alleen het vinden van woonruimte is moeilijk: ook het comfortabel en gezond houden van bestaande woningen kost steeds meer geld.
Welke oplossingen steunen de Spanjaarden?
De woonbarometer onderzocht ook welke maatregelen volgens burgers kunnen bijdragen aan betaalbaarder wonen.
Het vergroten van het aanbod aan betaalbare publieke huurwoningen krijgt de meeste steun.
Een kwart van de respondenten noemt deze maatregel als voorkeursoplossing.
Daarnaast kiest 23% voor het beperken van huurprijzen.
Nog eens 20% geeft de voorkeur aan lagere belastingen en heffingen rond woningen.
De uitkomsten laten zien dat er verschillende ideeën bestaan over de aanpak van de crisis.
Sommige mensen willen vooral dat er meer betaalbare woningen beschikbaar komen.
Anderen vinden dat huurprijzen en woonlasten sterker moeten worden gereguleerd.
Wonen wordt een belangrijk verkiezingsthema
Met de Spaanse parlementsverkiezingen van 29 november in aantocht is het woningtekort een belangrijk onderwerp in het politieke debat.
De PSOE van premier Pedro Sánchez legt in haar plannen nadruk op huurdersbescherming en publieke huisvesting.
De oppositiepartij Partido Popular wil onder meer de bouw van nieuwe woningen versnellen en financiële belemmeringen voor kopers verminderen.
De onderzoeken laten zien waarom betaalbare huisvesting voor veel jonge Spanjaarden een belangrijk aandachtspunt is.
Voor hen draait de discussie niet alleen om vastgoedprijzen, maar om de mogelijkheid een zelfstandig leven op te bouwen.
Generatiekloof op de Spaanse woningmarkt
De nieuwe cijfers schetsen een duidelijk beeld.
Jongeren in Spanje zijn vaker afhankelijk van hun ouders, moeten regelmatig geschikte woningen laten schieten en stellen belangrijke levenskeuzes uit.
De verschillen met eerdere generaties zijn groot.
Waar veel ouderen destijds zelfstandig een woning konden vinden, lukt dat de huidige jonge generatie aanzienlijk minder vaak zonder ondersteuning.
De Spaanse woningcrisis is daarmee niet alleen een financieel probleem, maar ook een maatschappelijk vraagstuk. Voor veel jonge Spanjaarden bepaalt de beschikbaarheid van betaalbare woonruimte wanneer zij zelfstandig kunnen worden, waar zij kunnen werken en of zij een gezin kunnen stichten.
