Seguridad Social aanvragen in Spanje zonder baan: kan dat als je emigreert?
Wie vanuit Nederland naar Spanje verhuist, krijgt vroeg of laat te maken met de Seguridad Social. Veel emigranten denken dat je daarvoor eerst een baan moet hebben of als zelfstandige moet werken. Maar dat is niet altijd zo. Je kunt namelijk zelf een Spaans socialezekerheidsnummer aanvragen, ook als je nog niet werkt. Dat betekent alleen niet dat je automatisch recht hebt op gratis gezondheidszorg.
Wat is de Seguridad Social in Spanje?
De Seguridad Social is het Spaanse socialezekerheidsstelsel. Het regelt onder andere sociale premies, pensioenen, arbeidsongeschiktheidsuitkeringen en bepaalde andere voorzieningen.
Ook speelt het stelsel een rol bij de toegang tot de Spaanse publieke gezondheidszorg.
Voor nieuwkomers kan dit verwarrend zijn, omdat verschillende documenten en registraties vaak door elkaar worden gehaald.
Een Seguridad Social-nummer is namelijk iets anders dan een bewijs dat je recht hebt op medische zorg.
Kun je zelf een Seguridad Social-nummer aanvragen zonder baan?
Ja. Iedereen die nog geen Spaans socialezekerheidsnummer heeft, kan dit onder de geldende voorwaarden zelf aanvragen.
Dit nummer heet officieel Número de la Seguridad Social (NUSS) en wordt ook wel Número de Afiliación (NAF) genoemd.
Je hoeft hiervoor niet eerst bij een Spaanse werkgever in dienst te zijn.
Het nummer kun je online aanvragen via het officiële portaal Importass van de Spaanse overheid.
Daarvoor heb je doorgaans nodig:
- Een geldig DNI of NIE.
- Een mobiel telefoonnummer en e-mailadres.
- Je gebruikelijke woonadres.
- Een digitaal identificatiemiddel of de gevraagde aanvullende identiteitsdocumenten.
Heb je nog geen Spaanse digitale identificatie, zoals Cl@ve of een digitaal certificaat? Dan is het mogelijk om de aanvraag te doen door documenten en een identiteitsfoto te uploaden.
De aanvraag van het nummer is gratis.
Een Seguridad Social-nummer betekent niet automatisch gratis zorg
Dit is misschien wel het belangrijkste onderscheid voor mensen die naar Spanje emigreren.
Het hebben van een Seguridad Social-nummer geeft op zichzelf geen recht op medische behandelingen via de Spaanse publieke gezondheidszorg.
Daarvoor moet je afzonderlijk kunnen aantonen dat je onder een geldige regeling valt.
Hoe je dat recht verkrijgt, hangt af van je persoonlijke situatie.
Voor iemand die in Spanje gaat werken, gelden andere regels dan voor een gepensioneerde, iemand met een Nederlandse uitkering of iemand die uitsluitend van spaargeld leeft.
Welke mogelijkheden heb je voor gezondheidszorg in Spanje?
Er zijn verschillende routes om toegang te krijgen tot medische zorg.
1. Je gaat in Spanje in loondienst werken
Wanneer je in Spanje bij een werkgever aan de slag gaat, word je normaal gesproken aangemeld bij de Seguridad Social.
Via die registratie kunnen sociale premies worden afgedragen en ontstaat doorgaans recht op publieke gezondheidszorg.
Vervolgens kun je, nadat je zorgrecht is vastgesteld, bij de regionale gezondheidsdienst je zorgpas aanvragen.
2. Je begint als zelfstandige in Spanje
Ook wanneer je als zelfstandige werkt, kun je deelnemen aan het Spaanse socialezekerheidsstelsel.
Zelfstandigen worden in Spanje autónomos genoemd.
Zij moeten zich doorgaans registreren bij de Spaanse belastingdienst en bij de Seguridad Social.
Daarna betalen zij maandelijkse sociale premies.
Via deze registratie ontstaat doorgaans eveneens recht op publieke gezondheidszorg.
De hoogte van de premie hangt onder andere af van het inkomen en de toepasselijke regels.
3. Je ontvangt een Nederlandse AOW of bepaalde uitkeringen
Voor Nederlanders die met pensioen of een uitkering naar Spanje emigreren, kunnen Europese afspraken gelden.
Wie bijvoorbeeld een AOW-uitkering, WAO, WIA of Wajong ontvangt, kan onder voorwaarden via het Nederlandse CAK verzekerd blijven voor zorg in Spanje.
Het CAK verstrekt dan een zogenoemd S1-formulier.
Met dit document kun je je aanmelden bij het Spaanse Instituto Nacional de la Seguridad Social (INSS).
Vervolgens kun je onder de Spaanse voorwaarden gebruikmaken van de publieke gezondheidszorg.
Je betaalt hiervoor doorgaans een verdragsbijdrage aan het CAK.
Niet alle Nederlandse uitkeringen geven automatisch recht op deze regeling. Bij een WW- of Ziektewetuitkering kunnen bijvoorbeeld andere verzekeringsregels gelden.
4. Je emigreert zonder werk, pensioen of uitkering
Ook wanneer je van spaargeld leeft of nog geen baan hebt, kun je naar Spanje emigreren.
Voor EU-burgers die langer dan drie maanden in Spanje verblijven, gelden wel registratievoorwaarden.
Wanneer je niet werkt en geen recht op zorg hebt via een andere regeling, moet je doorgaans aantonen dat je over voldoende financiële middelen en een passende ziektekostenverzekering beschikt.
Dat kan bijvoorbeeld een particuliere zorgverzekering zijn.
Een EHIC, de Europese zorgverzekeringskaart, is bedoeld voor medisch noodzakelijke zorg tijdens tijdelijk verblijf en vormt niet automatisch een volledige zorgverzekering bij permanente emigratie.
Spaanse publieke zorg tegen betaling: convenio especial
Spanje kent daarnaast een regeling waarmee mensen zonder ander recht op publieke gezondheidszorg zich onder voorwaarden kunnen aansluiten bij de openbare gezondheidszorg.
Deze regeling heet het convenio especial de prestación de asistencia sanitaria.
De maandelijkse kosten bedragen:
| Leeftijd | Kosten per maand | Kosten per jaar |
|---|---|---|
| Jonger dan 65 jaar | € 60 | € 720 |
| Vanaf 65 jaar | € 157 | € 1.884 |
Voor deelname gelden verschillende voorwaarden.
Zo moet je doorgaans aantonen dat je gedurende minimaal één jaar direct voorafgaand aan de aanvraag daadwerkelijk in Spanje hebt gewoond.
Ook moet je ingeschreven staan bij een Spaanse gemeente en mag je geen recht op publieke gezondheidszorg hebben via een andere regeling.
De exacte aanvraagprocedure verloopt via de gezondheidsautoriteiten van de autonome regio waarin je woont.
Belangrijk is dat deze regeling niet dezelfde dekking biedt als iedere andere vorm van zorgrecht. Zo vallen gewone apotheekmedicijnen doorgaans buiten de dekking.
Het convenio especial is daarom niet automatisch een oplossing voor iemand die net in Spanje is aangekomen.
Hoe vraag je zelf een Seguridad Social-nummer aan?
Het aanvragen van het NUSS-nummer kan rechtstreeks via de Spaanse overheid.
Stap 1: Ga naar Importass
Bezoek het officiële online portaal van de Seguridad Social.
Stap 2: Kies ‘Solicitar el Número de la Seguridad Social’
Met deze optie vraag je een nieuw socialezekerheidsnummer aan.
Stap 3: Vul je persoonlijke gegevens in
Je moet onder meer je identiteitsgegevens, contactgegevens en woonadres opgeven.
Stap 4: Bevestig je identiteit
Dit kan met een ondersteund digitaal identificatiemiddel of via de alternatieve procedure met identiteitsdocumenten.
Stap 5: Bewaar je NUSS-nummer
Na toekenning kun je het nummer gebruiken voor toekomstige registraties bij de Seguridad Social.
Heb je al eerder in Spanje gewerkt? Controleer dan eerst of je niet al een nummer hebt. Je krijgt namelijk niet voor iedere werkgever of nieuwe baan een ander NUSS.
Hoe krijg je vervolgens een Spaanse zorgpas?
De Spaanse zorgpas heet tarjeta sanitaria.
Om deze aan te vragen, moet eerst worden vastgesteld dat je recht hebt op publieke gezondheidszorg.
Afhankelijk van je situatie gebeurt dat bijvoorbeeld via je werk, zelfstandige activiteit, een S1-formulier of een andere wettelijke regeling.
Wanneer het zorgrecht is geregistreerd, kun je bij de regionale gezondheidsdienst een zorgpas aanvragen.
In de regio Valencia heet deze pas bijvoorbeeld de SIP-kaart.
In Andalusië wordt de registratie geregeld via de Servicio Andaluz de Salud (SAS).
Met de zorgpas kun je gebruikmaken van de publieke gezondheidsvoorzieningen waarvoor je recht op dekking hebt.
Veranderingen voor mensen met vroegpensioen
Voor Nederlanders die met vroegpensioen naar Spanje willen emigreren, is er nog een belangrijk aandachtspunt.
Het CAK heeft aangekondigd dat de Europese regels voor mensen met uitsluitend een vroegpensioen of bepaalde overbruggingsuitkeringen mogelijk veranderen vanaf 1 november 2026.
Nieuwe aanvragers kunnen daardoor het recht op een CAK-zorgverzekering verliezen.
Voor mensen met een wettelijke AOW of bepaalde arbeidsongeschiktheidsuitkeringen gelden andere voorwaarden.
Omdat deze regelgeving nog in ontwikkeling is, is het verstandig om vóór emigratie bij het CAK te controleren welk zorgrecht in jouw persoonlijke situatie geldt.
Wat moet je regelen als je naar Spanje verhuist?
Wie zich permanent in Spanje vestigt, krijgt doorgaans met verschillende registraties te maken.
Een NIE is een Spaans identificatienummer voor buitenlanders.
Daarnaast moet je je bij langdurige vestiging als EU-burger registreren en je doorgaans inschrijven bij de gemeente via het padrón.
Het Seguridad Social-nummer is weer een andere registratie.
En voor toegang tot de publieke gezondheidszorg moet je afzonderlijk beschikken over een geldige zorggerechtigdheid.
Het is dus niet voldoende om alleen een NIE en een Seguridad Social-nummer aan te vragen.
Conclusie: een baan is niet verplicht, maar zorgdekking moet je apart regelen
Wie naar Spanje emigreert, kan zelf een Seguridad Social-nummer aanvragen zonder eerst een baan te hebben.
Dat maakt het gemakkelijker om administratieve zaken te regelen en later eventueel in loondienst of als zelfstandige aan de slag te gaan.
Maar het nummer geeft niet automatisch toegang tot gratis medische zorg.
Of je via de publieke gezondheidszorg verzekerd kunt worden, hangt onder andere af van je werk, inkomen, eventuele Nederlandse uitkering en verblijfsstatus.
Voor toekomstige emigranten is het daarom verstandig om vóór vertrek uit Nederland goed uit te zoeken hoe hun zorgverzekering in Spanje geregeld wordt.
Zo voorkom je dat je na aankomst wel een Spaans socialezekerheidsnummer hebt, maar onvoldoende verzekerd blijkt voor medische zorg.
