Geheime paellabijeenkomst in Valencia zet Spaanse rijstboeren in de schijnwerpers
Tussen de uitgestrekte rijstvelden van natuurgebied L’Albufera, vlak bij Valencia, wordt op maandag 26 oktober een bijzonder gastronomisch feest gehouden. Tijdens de vijfde editie van Clandestinos komen tientallen van de beste rijstkoks van Spanje samen om paella te bereiden. Maar dit evenement draait om meer dan lekker eten. De organisatoren willen aandacht vragen voor de moeilijke positie van rijstboeren, die volgens hen onmisbaar zijn voor het voortbestaan van een van de bekendste gerechten van Spanje.
Een geheim feest tussen de rijstvelden
De exacte locatie wordt pas op het laatste moment bekendgemaakt. Dat is een bewuste keuze van de organisatoren.
Clandestinos is geen openbaar foodfestival, maar een exclusieve bijeenkomst waarvoor deelnemers worden uitgenodigd.
Het evenement vindt jaarlijks op een wisselende locatie plaats en brengt koks, rijstspecialisten, producenten en bekende Spanjaarden samen.
De omgeving van de Albufera is daarbij niet toevallig gekozen.
Dit natuurgebied ten zuiden van Valencia vormt al eeuwenlang het hart van de Valenciaanse rijstteelt en wordt beschouwd als de bakermat van de traditionele paella.
Dit jaar viert Clandestinos zijn vijfde editie.
Geen jury, geen wedstrijd en geen prijzen
Spanje kent talloze paellawedstrijden. Daarbij strijden koks om de beste bereiding, de perfecte rijststructuur en de hoogste beoordeling van een jury.
Clandestinos kiest bewust voor een andere aanpak.
Er zijn geen juryleden, punten of ranglijsten.
Deelnemers mogen hun eigen recepten bereiden en krijgen de vrijheid om met ingrediënten en technieken te experimenteren.
Het gaat vooral om ontmoeting, kennisuitwisseling en waardering voor het vakmanschap.
De organisatoren willen daarmee laten zien dat de Spaanse rijstcultuur niet alleen draait om concurrentie, maar ook om samenwerking.
Wie organiseert Clandestinos?
Achter het evenement staan onder anderen rijstexpert Edu Torres en de Spaanse komiek David Guapo.
Edu Torres behoort tot de vijfde generatie van een familie met een lange geschiedenis in de rijstsector.
Hij is verbonden aan Molino Roca, een bedrijf dat zich richt op hoogwaardige rijst voor de gastronomie.
David Guapo brengt zijn humor en contacten uit de entertainmentwereld mee.
Samen proberen zij de traditionele rijstcultuur op een vernieuwende manier onder de aandacht te brengen.
Hun belangrijkste boodschap is dat de kok niet de enige persoon is die bepaalt of een paella slaagt.
Het werk begint veel eerder: op het land waar de rijst wordt geteeld.
Zonder rijstboeren geen paella
Volgens de organisatoren krijgen rijstboeren onvoldoende erkenning voor hun bijdrage aan de Spaanse gastronomie.
Een goede paella begint immers bij de kwaliteit van de rijst.
De eigenschappen van de korrel bepalen hoeveel bouillon wordt opgenomen en hoe het gerecht uiteindelijk smaakt.
Voor traditionele Valenciaanse rijstgerechten worden onder meer rijstsoorten gebruikt die bekendstaan om hun vermogen smaken op te nemen.
Maar de teelt van deze rijst vraagt veel kennis, waterbeheer en voortdurende aandacht voor de omstandigheden op het land.
Wanneer boeren onvoldoende verdienen, komt volgens de organisatoren uiteindelijk ook de toekomst van de regionale rijstcultuur onder druk te staan.
Daarom staat tijdens Clandestinos niet alleen de chef-kok centraal, maar vooral de producent.
Rijstboeren maken zich zorgen over hun toekomst
De bijeenkomst vindt plaats in een periode waarin de Spaanse rijstsector met verschillende problemen kampt.
Landbouworganisaties in Valencia waarschuwen al langer voor stijgende kosten en lage prijzen die producenten voor hun rijst ontvangen.
Daarnaast hebben ziekten en plagen delen van de oogst aangetast.
Vooral de rijstschimmelziekte piricularia en de plaag die plaatselijk bekendstaat als cucat veroorzaken zorgen.
Deze problemen kunnen de opbrengst en de kwaliteit van de oogst verminderen.
Voor boeren betekent dat een groter financieel risico.
Concurrentie door import van buitenlandse rijst
Ook internationale handel speelt een rol.
Spaanse landbouworganisaties maken zich zorgen over de import van rijst uit landen waar de productiekosten of teeltvoorwaarden anders zijn.
Het handelsakkoord tussen de Europese Unie en de Mercosur-landen, waaronder Brazilië en Argentinië, wordt daarbij regelmatig genoemd.
Volgens boerenorganisaties kan extra concurrentie uit landen buiten de Europese Unie de prijsdruk vergroten.
Zij vragen daarom om eerlijke concurrentievoorwaarden en voldoende bescherming voor Europese producenten.
Dat betekent niet dat alle geïmporteerde rijst automatisch van mindere kwaliteit is.
De discussie gaat vooral over productievoorwaarden, prijzen en de economische positie van Europese landbouwbedrijven.
De Albufera is meer dan een rijstgebied
De rijstvelden rond Valencia hebben niet alleen economische betekenis.
Ze maken deel uit van het landschap en het ecosysteem van natuurpark L’Albufera.
Het gebied bestaat uit een grote lagune, moerasland, rijstvelden en belangrijke leefgebieden voor vogels.
De manier waarop de rijstvelden worden beheerd, heeft invloed op de waterhuishouding en de natuur.
Landbouworganisaties wijzen er daarom op dat het behoud van de rijstteelt ook belangrijk is voor de toekomst van het landschap.
Een sterke rijstsector kan bijdragen aan het beheer van dit karakteristieke gebied.
Bekende Spaanse koks koken samen
Tijdens de bijeenkomst zullen tientallen gerenommeerde rijstkoks uit heel Spanje aanwezig zijn.
Volgens de organisatoren worden er dit jaar ongeveer 65 deelnemers verwacht uit de groep die zij met een knipoog de vijftig beste rijstkoks ter wereld noemen.
Het evenement combineert traditionele bereidingen met moderne ideeën.
Koks hoeven zich niet strikt aan één klassiek recept te houden.
Daardoor kunnen uiteenlopende rijstgerechten ontstaan, van traditionele Valenciaanse paella tot creatieve varianten met andere ingrediënten.
De nadruk ligt niet op het aanwijzen van een winnaar, maar op het delen van kennis en passie voor de Spaanse keuken.
Acteur Imanol Arias krijgt bijzonder eerbetoon
Een opvallende gast is de bekende Spaanse acteur Imanol Arias.
Hij is onder andere bekend van de televisieserie Cuéntame cómo pasó.
Tijdens Clandestinos krijgt hij een eerbetoon voor zijn bijdrage aan de bekendheid van de Spaanse gastronomie.
Arias presenteerde samen met Juan Echanove het televisieprogramma Un país para comérselo.
Daarin stonden regionale gerechten, lokale producenten en culinaire tradities centraal.
Met het programma liet hij zien hoe sterk de Spaanse keuken verbonden is met de geschiedenis en cultuur van verschillende regio’s.
Bijzonder eerbetoon met een brandende pop
De organisatie heeft voor Imanol Arias een opmerkelijke verrassing voorbereid.
Er wordt een grote pop gemaakt die zijn uiterlijk nabootst.
Deze zogenoemde ninot wordt tijdens het evenement symbolisch verbrand.
Dat gebruik verwijst naar de bekende Fallas-traditie uit Valencia, waarbij grote kunstwerken van onder andere papier-maché tijdens feestelijkheden in brand worden gestoken.
De organisatoren benadrukken met humor dat uitsluitend de pop wordt verbrand en dat het eerbetoon bedoeld is als blijk van waardering.
De ceremonie staat gepland voor maandagavond.
Muziek en Spaanse gezelligheid
Naast de culinaire activiteiten is er ruimte voor entertainment.
De muzikale afsluiting wordt verzorgd door La Familia Carmona.
De bekende muzikantenfamilie brengt flamenco-invloeden en andere Spaanse muziekstijlen samen.
Daarmee krijgt het evenement het karakter van een gezamenlijke viering van de Spaanse gastronomie en cultuur.
De combinatie van koken, muziek, humor en traditie moet de bijeenkomst onderscheiden van traditionele culinaire wedstrijden.
Waarom is er zoveel discussie over echte paella?
Edu Torres wil tijdens het evenement ook aandacht besteden aan de internationale uitstraling van paella.
Volgens hem is het opmerkelijk dat gerechten als pizza en sushi wereldwijd direct herkenbaar zijn, terwijl Spanjaarden onderling nog regelmatig discussiëren over wat wel en niet als paella mag worden beschouwd.
In Valencia wordt veel waarde gehecht aan de traditionele paella valenciana.
Die wordt doorgaans bereid met rijst, kip, konijn, groenten en andere streekgebonden ingrediënten.
In andere Spaanse regio’s bestaan echter tal van rijstgerechten met vis, zeevruchten, vlees of groenten.
Torres vindt dat Spanje meer aandacht moet besteden aan paella als internationaal culinair symbool.
Volgens hem kan een sterkere gezamenlijke identiteit bijdragen aan de bekendheid van Spaanse rijstproducten.
Paella is officieel cultureel erfgoed
De Valenciaanse overheid erkende in 2021 de traditie rond paella als immaterieel cultureel erfgoed.
Het gaat daarbij niet alleen om het gerecht zelf, maar ook om het sociale gebruik van samen koken en eten.
Paella speelt een belangrijke rol bij familiebijeenkomsten, dorpsfeesten en andere sociale activiteiten.
Traditioneel wordt de paella in een grote pan bereid en samen gegeten.
Die gedeelde ervaring maakt het gerecht volgens de Valenciaanse overheid tot een belangrijk onderdeel van de regionale identiteit.
Het is precies die culturele betekenis die Clandestinos wil beschermen.
Kan het publiek het evenement bezoeken?
Clandestinos is een besloten bijeenkomst.
De locatie wordt bewust geheim gehouden en deelname verloopt via uitnodigingen.
Het evenement is dus geen regulier festival waarvoor bezoekers eenvoudig een toegangsbewijs kunnen kopen.
Wie de Spaanse rijstcultuur zelf wil ontdekken, kan wel terecht bij talrijke restaurants, rijstmolens en gastronomische evenementen in de regio Valencia.
Ook het natuurpark L’Albufera is een bekende bestemming voor bezoekers die willen zien waar de rijst voor de traditionele paella vandaan komt.
Een eerbetoon aan de mensen achter de paella
Met Clandestinos willen Edu Torres en David Guapo de aandacht verleggen van beroemde chef-koks naar de boeren die het belangrijkste ingrediënt produceren.
De bijeenkomst combineert gastronomie, cultuur en entertainment met een duidelijke boodschap over het belang van de rijstteelt.
Want achter iedere pan paella schuilt een lange keten van landbouw, vakmanschap en traditie.
De vijfde editie van Clandestinos laat zien dat het beschermen van de Spaanse paellacultuur begint bij het waarderen van de boeren die de rijst verbouwen. Zonder hun werk zou een van Spanjes bekendste gerechten zijn belangrijkste ingrediënt verliezen.
