Woon je als Nederlander of Belg in Spanje? Bij deze Spaanse verkiezingen mag je wel en niet stemmen

Spanje gaat op 29 november 2026 vervroegd naar de stembus voor landelijke verkiezingen. Voor Nederlanders en Belgen die permanent in Spanje wonen roept dat een belangrijke vraag op:

mag je als buitenlander eigenlijk meestemmen in Spanje?

Het korte antwoord is: bij de landelijke verkiezingen niet.

Maar bij de Spaanse gemeenteraadsverkiezingen en de verkiezingen voor het Europees Parlement hebben Nederlanders en Belgen die in Spanje wonen wél stemrecht.

Daarvoor moet je je in veel gevallen vooraf registreren.

En voor de gemeenteraadsverkiezingen van 23 mei 2027 loopt die termijn al.

Landelijke verkiezingen: alleen Spaanse staatsburgers

Bij de verkiezingen voor het Spaanse parlement op 29 november mogen alleen mensen stemmen die:

• de Spaanse nationaliteit hebben;
• op de verkiezingsdag minimaal 18 jaar zijn;
• en in het Spaanse kiesregister staan.

Dat betekent dat een Nederlander of Belg die al twintig of dertig jaar legaal in Spanje woont, maar geen Spaanse nationaliteit heeft, niet mag stemmen bij de landelijke verkiezingen.

Een NIE-nummer, residencia, padrón of permanent verblijfsrecht verandert daar niets aan.

Voor verkiezingen van het nationale parlement is de Spaanse nationaliteit doorslaggevend.

Ook niet voor het regionale parlement

Hetzelfde geldt in principe voor de verkiezingen van de Spaanse autonome regio’s.

Een Nederlander die bijvoorbeeld in:

• de Comunidad Valenciana;
• Andalusië;
• Murcia;
• Madrid;
• Catalonië;
• of de Balearen

woont, mag zonder Spaanse nationaliteit niet stemmen voor het regionale parlement.

Dat kan verwarrend worden wanneer regionale en gemeentelijke verkiezingen op dezelfde dag plaatsvinden.

Je kunt dan als EU-burger mogelijk wel een stembiljet voor de gemeenteraad krijgen, maar niet voor het regionale parlement.

Gemeenteraadsverkiezingen: Nederlanders en Belgen mogen wél stemmen

Bij gemeenteraadsverkiezingen gelden andere regels.

Nederlanders en Belgen zijn burgers van de Europese Unie.

Wanneer zij officieel in Spanje wonen, hebben zij op grond van Europese en Spaanse regelgeving het recht om mee te stemmen bij de gemeenteraadsverkiezingen in hun Spaanse woonplaats.

De volgende gemeenteraadsverkiezingen worden gehouden op:

23 mei 2027.

Dan worden in heel Spanje de gemeenteraden opnieuw gekozen.

Maar je moet jezelf aanmelden

Een belangrijk verschil met Spaanse staatsburgers is dat een EU-burger niet altijd automatisch als gemeentelijke kiezer wordt opgenomen.

Je moet in Spanje:

• officieel wonen;
• ingeschreven staan in het padrón municipal van je gemeente;
• op de verkiezingsdag minstens 18 jaar zijn;
• en hebben verklaard dat je in Spanje gebruik wilt maken van je stemrecht.

Die laatste stap heet de manifestación de voluntad de voto.

Deadline: 30 december 2026

Wie als EU-burger wil stemmen bij de Spaanse gemeenteraadsverkiezingen van 23 mei 2027, moet de benodigde registratie uiterlijk:

30 december 2026

hebben geregeld.

Dat geldt dus ook voor Nederlanders en Belgen.

Wacht je tot vlak voor de verkiezingen in mei, dan ben je in principe te laat.

Hoe kun je je aanmelden?

De verklaring dat je in Spanje wilt stemmen kan op verschillende manieren worden gedaan.

Dat kan:

• digitaal via het INE;
• per post wanneer je daarvoor een brief hebt ontvangen;
• of persoonlijk bij het Ayuntamiento van je woonplaats.

Wie digitaal werkt, kan zich onder andere identificeren met Cl@ve.

EU-burgers die een brief van het INE hebben ontvangen, kunnen ook de persoonlijke code uit die brief gebruiken.

Al eerder aangemeld? Dan meestal niet opnieuw

Heb je bij eerdere Spaanse gemeenteraadsverkiezingen al officieel aangegeven dat je in Spanje wilt stemmen?

Dan hoef je dat normaal gesproken niet opnieuw te doen.

De registratie blijft in principe bestaan zolang je aan de voorwaarden voldoet en correct geregistreerd blijft.

Dat verklaart waarom al honderdduizenden EU-burgers in het Spaanse kiesregister staan.

345.000 EU-burgers staan al geregistreerd

Voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2027 staan inmiddels ongeveer:

345.312 EU-burgers

geregistreerd als kiezer.

Het Spaanse statistiekbureau INE heeft daarnaast een brief gestuurd aan:

515.363 andere EU-burgers

die mogelijk in aanmerking komen maar hun stemwens nog moeten bevestigen.

De Spaanse overheid probeert daarmee te voorkomen dat mensen pas vlak voor de verkiezingen ontdekken dat zij niet in het kiesregister staan.

Hoeveel Nederlanders zijn geregistreerd?

Onder Nederlanders die in Spanje wonen staan momenteel ongeveer:

15.030 personen

geregistreerd om bij de gemeenteraadsverkiezingen te stemmen.

Het INE heeft daarnaast ongeveer:

29.087 Nederlanders

een bericht gestuurd omdat zij mogelijk nog actie moeten ondernemen.

Voor Nederlanders die permanent in Spanje wonen is het dus verstandig om te controleren of zij daadwerkelijk in het kiesregister staan.

En de Belgen?

Ook duizenden Belgische inwoners van Spanje staan geregistreerd.

Momenteel gaat het om ongeveer:

11.392 Belgen

die als gemeentelijke kiezer staan ingeschreven.

Daarnaast heeft het INE ongeveer:

16.739 Belgische inwoners

een bericht gestuurd over registratie voor de verkiezingen van 2027.

Alicante behoort tot provincies met meeste buitenlandse EU-kiezers

Vooral in provincies met veel buitenlandse inwoners kan het aantal EU-kiezers behoorlijk groot zijn.

De provincies met de meeste geregistreerde EU-kiezers zijn onder andere:

• Madrid
• Barcelona
• Santa Cruz de Tenerife
• Alicante
• Málaga

In de provincie Alicante staan bijvoorbeeld al ruim:

28.000 EU-burgers

geregistreerd voor de gemeenteraadsverkiezingen.

Het potentiële aantal ligt nog aanzienlijk hoger.

Voor gemeenten aan de Costa Blanca kan de buitenlandse stem daardoor wel degelijk een rol spelen bij lokale verkiezingen.

Bij gemeenteraadsverkiezingen stem je echt mee over je woonplaats

Wie zich registreert, stemt gewoon mee onder vrijwel dezelfde voorwaarden als Spaanse inwoners.

Je kiest de gemeenteraad van de plaats waar je woont.

Die gemeenteraad beslist onder andere over:

• lokale belastingen;
• afvalinzameling;
• bestemmingsplannen;
• bouwprojecten;
• lokale politie;
• wegen;
• parkeren;
• stranden;
• groenvoorzieningen;
• sportvoorzieningen;
• gemeentelijke diensten;
• en lokale regelgeving.

Voor buitenlanders die permanent in Spanje wonen kunnen deze verkiezingen daardoor juist veel directe invloed hebben op hun dagelijks leven.

EU-burgers mogen zich ook kandidaat stellen

EU-burgers hebben bij gemeenteraadsverkiezingen niet alleen actief stemrecht.

Zij kunnen onder bepaalde voorwaarden ook zelf kandidaat zijn voor de gemeenteraad.

Een Nederlander of Belg kan dus in Spanje gemeenteraadslid worden zonder eerst de Spaanse nationaliteit aan te nemen.

Daarvoor gelden uiteraard wel de wettelijke voorwaarden voor kandidaten.

Europese verkiezingen: eveneens stemrecht

Bij verkiezingen voor het Europees Parlement hebben Nederlanders en Belgen die in Spanje wonen eveneens een keuze.

Als EU-burger kun je stemmen:

óf in het land waarvan je staatsburger bent, óf in Spanje als woonland.

Je mag uiteraard niet in beide landen stemmen.

Wie ervoor kiest om in Spanje te stemmen, moet daarvoor in het Spaanse Europese kiesregister staan en vooraf hebben aangegeven in Spanje te willen stemmen.

Daarna stem je op de kandidatenlijsten die in Spanje deelnemen aan de Europese verkiezingen.

Je stemt dan niet meer op Nederlandse partijen

Dat laatste is belangrijk.

Een Nederlander die voor de Europese verkiezingen in Spanje stemt, stemt op de Spaanse kandidatenlijsten.

Wil je liever op Nederlandse kandidaten voor het Europees Parlement stemmen, dan moet je het Nederlandse stemsysteem voor Nederlanders in het buitenland gebruiken.

Dubbel stemmen is verboden.

Niet-EU-burgers hebben andere regels

Voor inwoners van Spanje zonder EU-nationaliteit gelden weer andere voorwaarden.

Spanje heeft met een aantal landen wederzijdse afspraken gemaakt over stemrecht bij gemeenteraadsverkiezingen.

Dat geldt momenteel onder andere voor inwoners met de nationaliteit van:

• Bolivia
• Cabo Verde
• Chili
• Colombia
• Ecuador
• IJsland
• Noorwegen
• Nieuw-Zeeland
• Paraguay
• Peru
• Verenigd Koninkrijk
• Zuid-Korea
• Trinidad en Tobago

Zij kunnen onder bepaalde voorwaarden eveneens bij gemeenteraadsverkiezingen stemmen.

Meestal geldt daarbij een minimale periode van legaal verblijf in Spanje.

Britten hebben sinds Brexit geen EU-stemrecht meer

Voor Britse inwoners veranderde de situatie door Brexit.

Zij zijn geen EU-burgers meer en hebben daardoor niet automatisch hetzelfde gemeentelijke stemrecht als Nederlanders, Belgen of Duitsers.

Spanje en het Verenigd Koninkrijk hebben echter een wederkerig stemakkoord gesloten.

Daardoor kunnen bepaalde Britse inwoners nog steeds bij gemeenteraadsverkiezingen stemmen als zij aan de gestelde verblijfs- en registratievoorwaarden voldoen.

Wanneer kun je wél aan landelijke verkiezingen deelnemen?

Wie ook bij de Spaanse landelijke en regionale verkiezingen wil stemmen, heeft in principe de Spaanse nationaliteit nodig.

Voor veel buitenlandse inwoners kan naturalisatie na een bepaalde verblijfsperiode worden aangevraagd.

Voor Nederlanders en Belgen geldt doorgaans de algemene termijn van:

tien jaar legaal verblijf.

Er bestaan uitzonderingen waarbij kortere termijnen gelden, afhankelijk van afkomst en persoonlijke omstandigheden.

Naturalisatie betekent bovendien meer dan alleen stemrecht en kan gevolgen hebben voor de oorspronkelijke nationaliteit.

Nederlanders moeten extra opletten bij naturalisatie

Voor Nederlanders is dat laatste bijzonder relevant.

Spanje en Nederland kennen niet algemeen het systeem waarbij iedereen probleemloos beide nationaliteiten kan behouden.

Afhankelijk van de persoonlijke situatie kan het verkrijgen van de Spaanse nationaliteit daarom gevolgen hebben voor de Nederlandse nationaliteit.

Wie naturalisatie overweegt, moet dat dus eerst goed juridisch laten beoordelen.

Spanjaarden in het buitenland mogen wel stemmen

Spaanse staatsburgers die in Nederland, België of een ander land wonen, kunnen wel deelnemen aan Spaanse landelijke verkiezingen.

Daarvoor bestaat het kiesregister voor Spanjaarden die permanent in het buitenland wonen, het CERA.

Sinds een wetswijziging in 2022 hoeven permanent in het buitenland wonende Spanjaarden hun stem niet meer vooraf apart ‘aan te vragen’ zoals vroeger onder het zogenoemde voto rogado-systeem.

De benodigde verkiezingsdocumenten worden volgens de nieuwe procedure automatisch verstuurd naar geregistreerde kiezers.

Wat betekent dit voor 29 november?

Voor de vervroegde landelijke verkiezingen van 29 november 2026 is de situatie dus eenvoudig:

Heb je alleen de Nederlandse of Belgische nationaliteit? Dan mag je niet stemmen.

Ook niet wanneer je:

• een NIE hebt;
• resident bent;
• al jarenlang in Spanje woont;
• belasting in Spanje betaalt;
• een woning bezit;
• of in het padrón staat ingeschreven.

Alleen de Spaanse nationaliteit geeft stemrecht bij de verkiezingen voor Congreso en Senado.

Maar 23 mei 2027 is voor buitenlanders wél belangrijk

Voor Nederlanders en Belgen die in Spanje wonen is daarom vooral een andere datum belangrijk:

23 mei 2027.

Op die dag worden de Spaanse gemeenteraadsverkiezingen gehouden.

En daarbij kunnen EU-burgers wel degelijk hun stem laten horen.

De belangrijkste datum om nu te onthouden is echter:

30 december 2026.

Wie zich nog niet eerder als kiezer heeft geregistreerd, moet vóór die datum zijn inschrijving en stemverklaring in orde hebben.

Kort samengevat

Voor Nederlanders en Belgen die in Spanje wonen gelden de volgende regels:

Landelijke verkiezingen:
❌ Niet stemmen zonder Spaanse nationaliteit

Regionale verkiezingen:
❌ Niet stemmen zonder Spaanse nationaliteit

Gemeenteraadsverkiezingen:
✅ Wel stemmen als EU-burger, na correcte registratie

Europese verkiezingen:
✅ Wel stemmen, maar slechts in één EU-land

Voor veel Nederlanders en Belgen in Spanje is de gemeenteraad daarmee het belangrijkste Spaanse bestuursniveau waarop zij rechtstreeks politieke invloed kunnen uitoefenen.