Nederlanders gaan veel vaker naar de tandarts dan Spanjaarden: hoe komt dat?
Nederlanders behoren tot de trouwste tandartsbezoekers van Europa. In Spanje ligt dat heel anders. Uit de nieuwste Europese cijfers blijkt dat een Nederlander gemiddeld ongeveer 3,5 keer per jaar bij de tandarts komt, terwijl dat in Spanje rond de 1,2 bezoeken per inwoner ligt.
Daarmee gaan Nederlanders gemiddeld bijna drie keer zo vaak naar de tandarts als inwoners van Spanje. Een belangrijke verklaring is het verschil in vergoeding en de manier waarop tandzorg in beide landen is georganiseerd.
Nederland bovenaan in Europa
Volgens de nieuwste cijfers van Eurostat staat Nederland met ongeveer 3,5 tandartsconsulten per inwoner per jaar ruim bovenaan in Europa.
In Spanje ligt het gemiddelde rond 1,2. Daarmee behoort Spanje niet tot de landen waar mensen het minst naar de tandarts gaan, maar het verschil met Nederland is opvallend groot.
Ook in eerdere Europese cijfers was dit verschil al zichtbaar. In 2022 lag het Europese gemiddelde op ongeveer 1,2 tandartsbezoeken per inwoner, terwijl Nederland toen al rond de 3,3 bezoeken zat.
Waarom gaan Spanjaarden minder vaak?
Een belangrijke reden is dat tandheelkundige zorg in Spanje voor volwassenen maar beperkt onderdeel is van de openbare gezondheidszorg.
Wie in Spanje via het publieke zorgstelsel verzekerd is, kan dus niet automatisch voor iedere controle, vulling, kroon of implantaat gratis bij de tandarts terecht.
De OECD constateert dat de publieke vergoeding van tandheelkundige zorg in Spanje zeer laag is vergeleken met veel andere Europese landen. Veel behandelingen worden daardoor rechtstreeks door de patiënt betaald.
Voor gezinnen met een lager inkomen kan dat betekenen dat een tandartsbezoek wordt uitgesteld totdat er daadwerkelijk klachten ontstaan.
Tandarts in Spanje meestal privé
In Spanje zijn veel tandartspraktijken volledig particulier.
Voor routinecontroles en behandelingen zoals vullingen, kronen, wortelkanaalbehandelingen, implantaten en orthodontie komt iemand daardoor meestal bij een particuliere tandarts terecht.
Dat betekent ook dat prijzen per praktijk sterk kunnen verschillen.
Voor Nederlanders en Belgen die in Spanje wonen kan dat even wennen zijn, omdat het Spaanse openbare zorgstelsel voor veel andere medische behandelingen juist een uitgebreide dekking biedt.
Bij tandheelkunde is die dekking veel beperkter.
Openbare tandzorg wordt wel uitgebreid
De Spaanse regering probeert de publieke tandheelkundige zorg de laatste jaren stap voor stap uit te breiden.
Daarbij ligt de nadruk vooral op:
kinderen en jongeren, zwangere vrouwen, mensen met een beperking, patiënten die vanwege kanker in het hoofd-halsgebied extra mondzorg nodig hebben en sinds 2025 ook steeds meer 65-plussers.
In mei 2026 stelde de Spaanse regering opnieuw ruim 60 miljoen euro beschikbaar om de openbare mondzorg verder uit te breiden.
65-plussers worden nieuwe doelgroep
Vooral de uitbreiding naar ouderen is interessant.
Sinds 2025 worden 65-plussers geleidelijk opgenomen als doelgroep binnen het nationale programma voor mondzorg. De invoering verloopt echter niet overal even snel.
Volgens het Spaanse ministerie van Volksgezondheid was in 2026 nog maar ongeveer 3 procent van de 65-plussers daadwerkelijk bereikt door het programma.
De regering wil dat percentage de komende jaren verhogen.
Omdat de Spaanse gezondheidszorg grotendeels door de autonome regio’s wordt uitgevoerd, kan het precieze aanbod bovendien verschillen tussen bijvoorbeeld Andalusië, Valencia, Catalonië en de Canarische Eilanden.
Kinderen krijgen steeds meer tandzorg
De uitbreiding van de openbare tandzorg is vooral bij kinderen al beter zichtbaar.
Volgens het ministerie werd in 2026 ongeveer 30,4 procent van de kinderen en jongeren bereikt door de uitgebreide publieke mondzorg. Bij zwangere vrouwen lag dat percentage rond de 25 procent.
De Spaanse overheid wil deze dekking verder uitbreiden en heeft bepaald dat de nieuwe middelen tot en met 2028 gebruikt kunnen worden.
Nederlanders hebben vaker aanvullende verzekering
Ook in Nederland zit tandheelkundige zorg voor volwassenen niet standaard volledig in de basisverzekering.
Toch is er een belangrijk verschil. Veel Nederlanders hebben een aanvullende tandartsverzekering of betalen periodieke controles zelf en zijn gewend om preventief naar de tandarts te gaan.
De OECD wijst erop dat particuliere aanvullende verzekeringen in Nederland een belangrijke rol spelen bij de financiering van tandheelkundige zorg voor volwassenen.
Daarnaast valt tandheelkundige zorg voor kinderen en jongeren in Nederland grotendeels wel onder de basisverzekering.
In Spanje vaker pas naar de tandarts bij klachten
Het verschil tussen beide landen lijkt daarom niet alleen financieel te zijn, maar ook samen te hangen met het gebruik van tandheelkundige zorg.
In Nederland is een periodieke controle voor veel mensen vanzelfsprekend. In Spanje wordt de tandarts vaker bezocht wanneer er daadwerkelijk pijn of een probleem ontstaat.
Dat patroon verandert langzaam. Preventieve mondzorg krijgt ook in Spanje meer aandacht en de overheid probeert met de uitbreiding van de publieke tandzorg controles toegankelijker te maken.
Veel tandartsen beschikbaar
Opvallend is dat het lagere aantal bezoeken niet betekent dat Spanje weinig tandartsen heeft.
Binnen Europa bestaan grote verschillen tussen het aantal beschikbare tandartsen en het aantal daadwerkelijke consulten. Volgens de OECD is de betaalbaarheid van tandzorg een belangrijke factor die deze verschillen kan verklaren.
Het probleem is dus niet uitsluitend hoeveel tandartsen er zijn, maar vooral wie de rekening betaalt.
Goed om te weten als je in Spanje woont
Nederlanders en Belgen die permanent in Spanje wonen, doen er daarom goed aan niet automatisch aan te nemen dat alle tandzorg onder de Spaanse Seguridad Social valt.
Informeer bij je centro de salud welke tandheelkundige zorg in jouw autonome regio wordt aangeboden. Vooral voor kinderen, zwangere vrouwen en 65-plussers kunnen er inmiddels meer mogelijkheden zijn dan enkele jaren geleden.
Voor overige behandelingen blijft een particuliere tandarts of een aanvullende tandartsverzekering in Spanje voorlopig voor veel mensen de gebruikelijke oplossing.
Spanje investeert duidelijk meer in openbare mondzorg, maar het verschil met Nederland blijft groot: Nederlanders zitten gemiddeld meerdere keren per jaar in de tandartsstoel, terwijl Spanjaarden gemiddeld iets meer dan één bezoek per jaar afleggen.
