Dinsdag de 13e brengt ongeluk in Spanje: waarom Spanjaarden juist vandaag extra voorzichtig zijn
Vandaag, dinsdag 13 oktober 2026, staat in Spanje een bijzondere datum op de kalender. Terwijl Nederlanders en Belgen vooral vrijdag de 13e als ongeluksdag kennen, geloven sommige Spanjaarden dat juist dinsdag de 13e ongeluk brengt. Op deze dag zou je volgens een eeuwenoud spreekwoord beter niet kunnen trouwen, reizen of belangrijke beslissingen nemen. Maar waar komt dit bijzondere Spaanse bijgeloof vandaan?
Wie in Spanje woont of regelmatig op vakantie gaat, ontdekt al snel dat het land vol zit met bijzondere tradities.
Van het eten van twaalf druiven tijdens de jaarwisseling tot het dragen van rood ondergoed op oudejaarsavond: Spanjaarden kennen veel gebruiken die volgens de overlevering geluk kunnen brengen.
Maar naast gelukstradities bestaan er ook dagen die juist een slechte reputatie hebben.
Vandaag is zo’n dag.
Op dinsdag 13 oktober 2026 is het namelijk martes trece, de Spaanse variant van onze vrijdag de 13e.
Waarom is dinsdag de 13e een ongeluksdag?
De verklaring heeft te maken met een combinatie van oude mythologie, religieuze symboliek en historische gebeurtenissen.
Het Spaanse woord voor dinsdag, martes, is afgeleid van Mars, de Romeinse god van de oorlog.
In de Romeinse mythologie stond Mars symbool voor strijd, geweld en militaire conflicten.
Daardoor kreeg de dinsdag in bepaalde tradities de reputatie een ongunstige dag te zijn voor belangrijke gebeurtenissen.
Vooral activiteiten waarbij men op een goede afloop hoopte, zoals trouwen, reizen of het beginnen van een onderneming, werden volgens het volksgeloof beter uitgesteld.
Het getal dertien had bovendien al een eigen negatieve betekenis gekregen.
Toen deze twee symbolen met elkaar verbonden raakten, ontstond de reputatie van dinsdag de 13e als ongeluksdag.
Het beroemde Spaanse spreekwoord
In Spanje bestaat een bekend spreekwoord:
En martes, ni te cases, ni te embarques.
Letterlijk betekent dit:
‘Op dinsdag moet je niet trouwen en niet aan boord van een schip gaan.’
Er bestaat ook een uitgebreidere versie:
En martes trece, ni te cases, ni te embarques, ni de tu casa te apartes.
Daarmee wordt gewaarschuwd om op dinsdag de dertiende niet te trouwen, niet op reis te gaan en zelfs niet van huis te vertrekken.
Het spreekwoord wordt tegenwoordig vaak met een glimlach aangehaald.
Toch zijn er mensen die de waarschuwing serieus nemen en liever geen belangrijke afspraak op deze datum plannen.
Waarom wordt het getal 13 als ongelukkig beschouwd?
De negatieve reputatie van het getal dertien bestaat in verschillende culturen.
Een veelgenoemde verklaring komt uit de christelijke traditie.
Tijdens het Laatste Avondmaal zaten Jezus en zijn twaalf apostelen samen aan tafel.
In totaal waren er dus dertien personen aanwezig.
Judas Iskariot, die Jezus volgens het Bijbelverhaal zou verraden, behoorde tot de aanwezigen.
In latere volksverhalen werd die gebeurtenis verbonden aan de gedachte dat dertien personen aan één tafel ongeluk zouden brengen.
Ook het dertiende hoofdstuk van het Bijbelboek Openbaring wordt regelmatig genoemd. Daarin komen onder andere het beest en de symboliek rond het kwaad voor.
Het gaat om religieuze en culturele interpretaties, niet om bewijs dat het getal dertien daadwerkelijk ongeluk veroorzaakt.
Speelde de val van Constantinopel een rol?
Een andere verklaring verwijst naar een belangrijke gebeurtenis uit de wereldgeschiedenis.
Op 29 mei 1453 viel Constantinopel, de hoofdstad van het Byzantijnse Rijk, in handen van de Ottomanen.
De verovering betekende het einde van het Byzantijnse Rijk.
Voor de christelijke wereld was dit een ingrijpende gebeurtenis.
Opvallend is dat Constantinopel inderdaad op een dinsdag viel.
Volgens sommige verhalen versterkte dit de negatieve reputatie van de dinsdag.
Maar er bestaat een belangrijk misverstand: de stad viel op 29 mei, niet op de dertiende van de maand.
Daarom kan deze gebeurtenis niet zonder meer worden aangewezen als het historische begin van het bijgeloof rond dinsdag de 13e.
Een Spaanse legende over Xàtiva
Ook in de regio Valencia bestaat een historische verklaring.
Volgens een populaire overlevering zou een gebeurtenis rond de stad Xàtiva in 1276 hebben bijgedragen aan de slechte reputatie van dinsdag de dertiende.
Er worden verhalen verteld over militaire conflicten en de strijd om de stad.
Historici hebben echter geen overtuigend bewijs gevonden dat dit het precieze begin van het Spaanse bijgeloof vormde.
De overlevering wordt daarom vooral gezien als een van de vele verhalen die later aan de datum zijn verbonden.
Het is goed mogelijk dat de huidige traditie zich geleidelijk heeft ontwikkeld uit verschillende culturele invloeden.
Waarom is vrijdag de 13e in Nederland juist ongelukkig?
In Nederland, België en veel Engelstalige landen draait het bijgeloof vooral om vrijdag de 13e.
Ook deze traditie combineert de negatieve reputatie van het getal dertien met een bepaalde weekdag.
In de christelijke traditie wordt vrijdag geassocieerd met de kruisiging van Jezus.
Daarnaast wordt regelmatig verwezen naar vrijdag 13 oktober 1307.
Op die datum begon in Frankrijk een grote arrestatieactie tegen de Tempeliers, in opdracht van koning Filips IV.
De gebeurtenis wordt vaak genoemd in verhalen over vrijdag de 13e.
Toch is ook hier voorzichtigheid nodig: het is niet aangetoond dat deze gebeurtenis rechtstreeks de oorsprong vormt van het moderne bijgeloof.
In verschillende landen hebben oude symbolen en gebeurtenissen uiteindelijk tot andere tradities geleid.
Niet overal is dezelfde datum ongelukkig
Het is opmerkelijk hoe sterk het bijgeloof per land kan verschillen.
In Spanje en verschillende Latijns-Amerikaanse landen wordt vooral dinsdag de 13e gevreesd.
Dat geldt onder andere voor delen van Argentinië, Chili, Venezuela en Mexico.
Ook in Griekenland wordt dinsdag de 13e traditioneel als een ongeluksdag beschouwd.
In Nederland, België, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten is juist vrijdag de 13e bekend.
Italië kent weer een andere traditie.
Daar wordt vooral vrijdag de 17e met ongeluk geassocieerd.
Dit verschil laat zien dat de betekenis van een ongeluksdag vooral afhankelijk is van cultuur en overlevering.
Stellen Spanjaarden echt hun huwelijk uit?
Niet iedereen in Spanje hecht evenveel waarde aan het bijgeloof.
Voor veel mensen is dinsdag de 13e gewoon een normale werkdag.
Ze gaan naar school, werken, reizen en maken afspraken zoals op iedere andere dag.
Toch bestaan er nog steeds mensen die liever geen grote beslissingen nemen wanneer de dertiende op een dinsdag valt.
Sommigen vermijden het ondertekenen van belangrijke contracten.
Anderen zouden liever niet op die dag trouwen of aan een verre reis beginnen.
Ook kan de datum onderwerp zijn van grapjes binnen families en vriendengroepen.
Hoe serieus iemand de traditie neemt, verschilt sterk per persoon.
Bestaat er echt meer kans op ongelukken?
Er is geen overtuigend wetenschappelijk bewijs dat dinsdag de 13e gevaarlijker is dan andere dagen.
Het idee dat een bepaalde kalenderdatum ongeluk veroorzaakt, behoort tot het bijgeloof.
Wel kunnen verwachtingen invloed hebben op hoe mensen gebeurtenissen ervaren.
Wie van tevoren denkt dat een dag ongeluk brengt, kan kleine tegenslagen bijvoorbeeld sterker onthouden.
Een gemiste trein, een kapot glas of een vergeten afspraak kan dan worden gezien als bevestiging van de ongeluksdag.
Vergelijkbare gebeurtenissen op een andere datum krijgen mogelijk minder aandacht.
De datum zelf verandert echter niet aantoonbaar de kans op pech.
Welke andere bijgelovige tradities kent Spanje?
Dinsdag de 13e is niet het enige bijzondere bijgeloof in Spanje.
Veel Spanjaarden kennen tradities die geluk zouden brengen of ongeluk zouden voorkomen.
Zo eten mensen tijdens oudejaarsavond twaalf druiven, één bij iedere klokslag rond middernacht.
Iedere druif staat symbool voor een maand van het nieuwe jaar.
Wie alle twaalf druiven op tijd opeet, zou volgens de traditie geluk tegemoet gaan.
Ook wordt tijdens de jaarwisseling soms rood ondergoed gedragen als symbool van geluk en liefde.
Daarnaast bestaat in Spanje het bekende bijgeloof dat het openen van een paraplu binnenshuis ongeluk brengt.
Andere tradities gaan over gemorst zout, gebroken spiegels en zwarte katten.
Veel van deze gebruiken komen ook in andere Europese landen voor.
Wat betekent dinsdag de 13e voor Nederlanders in Spanje?
Voor Nederlanders en Belgen die in Spanje wonen, kan de datum voor leuke culturele verschillen zorgen.
Waar je in Nederland misschien een opmerking maakt over vrijdag de 13e, zal een Spaanse buurman eerder verwijzen naar martes trece.
Het is een typisch voorbeeld van hoe zelfs kleine dagelijkse gewoonten per land kunnen verschillen.
Wie op dinsdag 13 oktober een afspraak heeft bij de notaris, een vlucht neemt of een huis koopt, hoeft zich door het bijgeloof niet te laten tegenhouden.
Er bestaat geen wettelijke beperking en ook geen objectieve reden om belangrijke activiteiten vanwege deze datum te vermijden.
Maar het kan natuurlijk geen kwaad om het bekende Spaanse spreekwoord te kennen.
Wanneer valt dinsdag de 13e opnieuw?
Dinsdag 13 oktober is de tweede dinsdag de dertiende van 2026.
De eerste viel op 13 januari.
Na oktober 2026 moeten liefhebbers van deze bijzondere kalenderdatum wachten tot 13 april 2027.
Daarna komt dinsdag de 13e in 2027 nogmaals voor, op 13 juli.
In sommige jaren komt de datum één keer voor, in andere jaren twee of zelfs drie keer.
Dat hangt samen met de verdeling van de weekdagen over de maanden.
Conclusie: in Spanje brengt dinsdag de 13e de pech
Terwijl Nederlanders en Belgen vooral vrijdag de 13e kennen als ongeluksdag, heeft in Spanje dinsdag de 13e die reputatie.
De traditie is waarschijnlijk ontstaan uit een combinatie van Romeinse mythologie, christelijke symboliek en historische overleveringen.
Een exacte oorsprong is niet met zekerheid vastgesteld.
Ook bestaat er geen wetenschappelijk bewijs dat deze datum daadwerkelijk meer ongeluk brengt.
Dus ben je vandaag, dinsdag 13 oktober 2026, in Spanje? Dan kun je gewoon op reis, een huis bezichtigen of belangrijke plannen maken. Al zal een bijgelovige Spanjaard je misschien toch adviseren om nog één dag te wachten.
