Spaanse olijfolie wordt mogelijk goedkoper: oogst stijgt met 23%, maar boeren maken zich zorgen
Spanje verwacht een aanzienlijk grotere olijfolieproductie in het nieuwe oogstseizoen. Volgens het ministerie van Landbouw kan de productie in 2026/2027 oplopen tot ruim 1,6 miljoen ton, een stijging van 23 procent tegenover het vorige seizoen. Voor consumenten lijkt dat goed nieuws, want een ruimer aanbod kan de prijzen drukken. Voor Spaanse olijfboeren ontstaat juist een probleem: zij vrezen dat de verkoopprijzen zo ver dalen dat hun inkomsten onvoldoende zijn om de productiekosten te dekken.
Spanje verwacht ruim 1,6 miljoen ton olijfolie
Het Spaanse ministerie van Landbouw, Visserij en Voedselvoorziening heeft de eerste officiële oogstraming voor het seizoen 2026/2027 gepubliceerd.
De verwachte productie bedraagt 1.602.596 ton olijfolie.
Dat is 23 procent meer dan tijdens de voorgaande campagne, toen ongeveer 1,3 miljoen ton werd geproduceerd.
Het nieuwe olijfolieseizoen begon officieel op 1 oktober 2026 en loopt tot en met 30 september 2027.
De regering spreekt van een middelhoge tot hoge productie.
Het gaat voorlopig om een schatting. De uiteindelijke oogst hangt onder andere af van de weersomstandigheden tijdens de komende maanden en de hoeveelheid olie die uit de geoogste olijven kan worden gewonnen.
Andalusië blijft het centrum van de olijfolieproductie
Het grootste deel van de Spaanse olijfolie komt uit Andalusië.
Voor dit seizoen wordt daar een productie van ongeveer 1,26 miljoen ton verwacht.
Dat is bijna 79 procent van de landelijke productie.
Vooral de provincie Jaén speelt een belangrijke rol.
Daar wordt een oogst van ongeveer 575.000 ton olijfolie verwacht.
Ook Córdoba is een belangrijke producent, met een geschatte productie van ongeveer 340.000 ton.
De grote hoeveelheden maken duidelijk hoe belangrijk de olijventeelt is voor de Andalusische economie.
Duizenden boeren, werknemers, olijfoliemolens en transportbedrijven zijn afhankelijk van deze sector.
Waarom wordt de oogst groter?
De gunstige vooruitzichten zijn vooral te danken aan het weer tijdens het afgelopen voorjaar.
Volgens het ministerie zorgden voldoende regen en relatief milde temperaturen voor goede omstandigheden tijdens de bloei van de olijfbomen.
Daardoor konden zich meer olijven ontwikkelen.
Toch waren de omstandigheden niet overal gunstig.
De hoge temperaturen tijdens de zomer hebben vooral invloed gehad op olijfgaarden zonder irrigatie.
Wanneer olijven door hitte en droogte minder olie bevatten, kan de uiteindelijke productie lager uitvallen dan aanvankelijk verwacht.
Daarom benadrukt de regering dat de huidige raming nog kan worden aangepast.
Niet alle regio’s profiteren
Hoewel de landelijke productie flink stijgt, bestaan er grote regionale verschillen.
Castilla-La Mancha verwacht ongeveer 152.000 ton olijfolie, een stijging van circa 10 procent.
In verschillende andere regio’s zijn de verwachtingen minder gunstig.
Onder andere Catalonië, Aragón, Murcia, Madrid, Navarra en de Balearen rekenen op een lagere productie dan vorig seizoen.
De landelijke stijging wordt dus vooral gedragen door de grote productieregio’s in het zuiden van Spanje.
Voor boeren in gebieden met tegenvallende oogsten kan de situatie extra lastig zijn wanneer de landelijke marktprijs tegelijkertijd daalt.
Grote voorraden zorgen voor extra druk
Spanje begint het nieuwe seizoen niet met lege opslagplaatsen.
Volgens de beschikbare gegevens was er aan het einde van september nog ongeveer 357.000 ton olijfolie op voorraad.
Een aanzienlijk deel lag opgeslagen bij olijfoliemolens.
Daarnaast beschikten verpakkingsbedrijven over grote hoeveelheden olie.
Wanneer deze voorraden worden gecombineerd met een nieuwe oogst van ruim 1,6 miljoen ton, ontstaat een groot totaal aanbod.
Als de vraag niet in hetzelfde tempo groeit, kan dat de verkoopprijzen onder druk zetten.
Dit is precies waar producenten zich zorgen over maken.
Olijfolieprijzen zijn al gedaald
De prijzen die producenten voor olijfolie ontvangen, liggen aanzienlijk lager dan tijdens de periode van extreme prijsstijgingen.
Volgens de door SpanjeVandaag aangehaalde gegevens van de Europese Commissie daalde de producentenprijs voor extra vierge olijfolie tussen december en begin juni van ongeveer € 4,57 naar € 3,97 per kilogram.
Dat is een daling van ruim 13 procent.
Deze bedragen hebben betrekking op de prijs bij de producent, niet op de winkelprijs die consumenten betalen.
De actuele producentenprijs kan bovendien verschillen per regio, kwaliteit en verkoopmoment.
Waarom een goede oogst slecht nieuws kan zijn voor boeren
Normaal gesproken zou een grotere oogst positief moeten zijn voor landbouwbedrijven.
Meer olijven betekenen immers meer productie.
Maar wanneer het aanbod veel sneller groeit dan de vraag, kunnen de marktprijzen dalen.
Voor boeren is dat lastig omdat veel kosten niet evenredig afnemen.
Denk aan personeel, brandstof, machines, irrigatie en onderhoud van olijfgaarden.
Vooral traditionele olijfgaarden met bomen op hellingen kunnen hoge productiekosten hebben.
Wanneer de verkoopprijs te laag wordt, kan een grotere oogst daardoor toch minder winst opleveren.
Spaanse regering overweegt olijfolie tijdelijk uit de markt te halen
Om een sterke prijsdaling te voorkomen, onderzoekt de Spaanse regering of een bestaand marktmechanisme moet worden geactiveerd.
Daarbij kan een deel van de geproduceerde olijfolie tijdelijk worden opgeslagen in plaats van direct te worden verkocht.
Het doel is om het beschikbare aanbod te spreiden.
De wettelijke regeling hiervoor bestaat al sinds 2021, maar wordt niet automatisch bij iedere grote oogst toegepast.
Er gelden specifieke voorwaarden voordat de overheid kan besluiten tot ingrijpen.
Volgens minister van Landbouw Luis Planas wordt in de eerste helft van november bekeken of de regeling voor dit seizoen nodig is.
Discussie over mogelijke gevolgen voor consumenten
Niet iedereen is enthousiast over het voorstel.
Landbouworganisaties vrezen dat zonder ingrijpen de producentenprijzen te ver kunnen dalen.
Tegelijkertijd bestaan er zorgen dat het kunstmatig beperken van het aanbod de prijs voor consumenten hoger houdt dan nodig.
De Spaanse mededingingsautoriteit CNMC heeft daarom kritische kanttekeningen geplaatst bij de voorgestelde handelsregels.
Volgens de toezichthouder moeten de gevolgen voor concurrentie, productkwaliteit en het aanbod zorgvuldig worden onderzocht.
De regering moet dus een afweging maken tussen de positie van producenten en de werking van de markt.
Wordt olijfolie in de supermarkt goedkoper?
Een grotere oogst kan uiteindelijk leiden tot lagere winkelprijzen.
Dat gebeurt echter niet automatisch of onmiddellijk.
De prijs die consumenten betalen, hangt namelijk niet alleen af van de olijfolie zelf.
Ook botteling, verpakking, transport, distributie en de marges van winkels spelen een rol.
Daarnaast kunnen supermarkten nog producten verkopen die eerder tegen hogere prijzen zijn ingekocht.
Voor consumenten in Spanje, Nederland en België is een verdere prijsdaling daarom mogelijk, maar niet gegarandeerd.
Spanje blijft wereldwijd belangrijk voor olijfolie
Spanje is de grootste producent van olijfolie ter wereld.
De sector levert een belangrijke bijdrage aan de Spaanse landbouwexport.
Olijfolie wordt uitgevoerd naar tal van landen, waaronder Italië, de Verenigde Staten, Nederland en België.
Wanneer de Spaanse productie sterk verandert, heeft dat daardoor invloed op de internationale markt.
Een grote Spaanse oogst kan ook druk zetten op prijzen in andere producerende landen rond de Middellandse Zee.
Ook olijfboeren aan de Costa Blanca volgen de prijzen
Hoewel de grootste olijfolieproductie uit Andalusië komt, zijn ook in Alicante en Valencia veel olijfgaarden te vinden.
Vooral in het binnenland vormen olijfbomen een belangrijk onderdeel van het landschap.
Sommige boeren produceren olijven voor commerciële olijfoliemolens, terwijl anderen hun eigen kleine oogst laten persen.
Ook voor deze kleinere producenten is de ontwikkeling van de marktprijs relevant.
Hun opbrengst hangt niet alleen af van het aantal olijven, maar ook van de hoeveelheid olie die deze bevatten en de kosten voor het oogsten en persen.
Besluit in november wordt belangrijk
De Spaanse regering moet de komende weken bepalen of het nodig is om de markt te ondersteunen door tijdelijk een deel van de olijfolie uit de handel te houden.
Daarbij worden de beschikbare voorraden, de verwachte productie en de geldende wettelijke voorwaarden beoordeeld.
Het definitieve besluit kan gevolgen hebben voor producenten, handelaren en mogelijk ook consumenten.
Voorlopig staat vooral één ontwikkeling vast: Spanje verwacht een 23 procent grotere olijfolieproductie. Dat kan gunstig zijn voor consumenten, maar olijfboeren vrezen verdere prijsdalingen. Of de regering ingrijpt, wordt naar verwachting in november duidelijk.
