Meer dan helft kwetsbare kinderen in Spanje begint schooljaar zonder vergoeding voor schoolmaaltijd

Meer dan de helft van de Spaanse kinderen die opgroeien met risico op armoede of sociale uitsluiting begint het nieuwe schooljaar zonder financiële ondersteuning voor de schoolmaaltijd. Volgens hulporganisatie Educo gaat het om ongeveer 1,2 miljoen leerlingen die wel ondersteuning nodig zouden hebben, maar geen beurs of vergoeding voor de schoolkantine ontvangen.

Vooral leerlingen in het voortgezet onderwijs vallen buiten de boot. Veel Spaanse middelbare scholen beschikken überhaupt niet over een kantine waar leerlingen tussen de middag een volledige maaltijd kunnen krijgen.

54,7 procent krijgt geen ondersteuning

Volgens het nieuwe rapport van Educo begint 54,7 procent van de leerlingen met een verhoogd armoederisico het schooljaar zonder tegemoetkoming voor de comedor escolar, de Spaanse schoolkantine.

Dat is opvallend, omdat ongeveer een op de drie minderjarigen in Spanje risico loopt op armoede of sociale uitsluiting.

In totaal ontvangt slechts ongeveer 15,3 procent van alle Spaanse leerlingen een beurs of andere tegemoetkoming voor de schoolmaaltijd. Dat komt neer op ongeveer 981.000 kinderen.

Educo illustreert het verschil met een gemiddelde klas van 24 leerlingen. Daarvan zouden statistisch gezien ongeveer acht kinderen in een kwetsbare economische situatie verkeren, terwijl slechts vier daadwerkelijk steun voor de schoolmaaltijd krijgen.

Schoolmaaltijd kan forse aanslag op gezinsbudget zijn

Voor gezinnen met een laag inkomen kan de prijs van de schoolkantine een aanzienlijke kostenpost vormen.

Educo berekent dat een gezin met twee volwassenen en twee kinderen jonger dan 14 jaar, dat precies rond de Spaanse armoedegrens leeft, ongeveer 7,6 procent van het jaarlijkse inkomen aan schoolmaaltijden kwijt kan zijn wanneer geen subsidie wordt toegekend.

Daarbij wordt uitgegaan van een gezamenlijk jaarinkomen van ongeveer 25.600 euro. Verdient het gezin minder, dan kan het percentage nog verder oplopen.

Zelfs gezinnen die wel ondersteuning krijgen, betalen niet altijd niets. De bestaande subsidies dekken gemiddeld ongeveer 69 procent van de kosten.

Daardoor komt het volgens Educo voor dat ouders hun kinderen slechts enkele dagen per week in de schoolkantine laten eten omdat zij het resterende bedrag niet iedere dag kunnen betalen.

450.000 kinderen missen regelmatig volwaardige eiwitbron

Het probleem gaat volgens de organisatie verder dan alleen de kosten van onderwijs.

Ongeveer 450.000 minderjarigen in Spanje wonen in huishoudens die zich niet minstens om de twee dagen vlees, vis, kip of een gelijkwaardig eiwitrijk alternatief kunnen veroorloven.

Juist voor deze kinderen kan een volledige en gezonde maaltijd op school een belangrijke bijdrage leveren aan de dagelijkse voeding.

Educo benadrukt daarom dat de schoolkantine niet alleen een praktische voorziening is, maar ook kan helpen om verschillen tussen kinderen uit verschillende inkomensgroepen te verkleinen.

Groot probleem op middelbare scholen

De grootste tekortkoming bevindt zich volgens het onderzoek in het Spaanse voortgezet onderwijs, de Educación Secundaria Obligatoria (ESO).

Minder dan twee op de tien openbare middelbare scholen beschikken over een schoolkantine.

Slechts ongeveer 3 procent van de leerlingen in het openbare voortgezet onderwijs maakt daardoor gebruik van een comedor escolar.

Bij particuliere en semipublieke scholen ligt dat heel anders: ongeveer 75,7 procent van deze scholen beschikt volgens Educo wel over zo’n voorziening.

Dat leidt tot een vreemde situatie. Sommige autonome regio’s kennen leerlingen in het voortgezet onderwijs wel een financiële tegemoetkoming toe, maar de leerling kan daar niets mee wanneer zijn of haar school helemaal geen kantine heeft.

Grote verschillen tussen Spaanse regio’s

Waar een kind woont, bepaalt in Spanje sterk hoeveel kans het heeft op ondersteuning.

Vooral in gebieden met veel kinderarmoede is de dekking soms opvallend laag.

In Ceuta leeft volgens de gebruikte cijfers 40,9 procent van de minderjarigen met risico op armoede of uitsluiting, terwijl slechts 6,6 procent van de leerlingen ondersteuning voor de schoolkantine ontvangt.

In Extremadura bedraagt het armoederisico onder minderjarigen 43,4 procent, tegenover slechts 8,36 procent die een kantinevergoeding krijgt.

Ook de regio Murcia kent een grote kloof. Daar loopt 36,5 procent van de kinderen risico op armoede of sociale uitsluiting, terwijl slechts 7,11 procent van de leerlingen ondersteuning voor schoolmaaltijden ontvangt.

Galicia en Baskenland scoren beter

Andere regio’s bieden aanzienlijk ruimere ondersteuning.

In Galicia leeft ongeveer 17,5 procent van de minderjarigen met risico op armoede of uitsluiting en krijgt 14,7 procent van alle leerlingen hulp voor de schoolmaaltijd.

Het Baskenland heeft volgens Educo de ruimste dekking. Daar bedraagt het aandeel minderjarigen met armoederisico 18,4 procent, terwijl 33,5 procent van alle leerlingen gebruik kan maken van een beurs of tegemoetkoming voor het schooleten.

De verschillen laten volgens de organisatie zien dat toegang tot een betaalbare schoolmaaltijd in Spanje momenteel sterk afhangt van de autonome regio en zelfs van de school waarop een kind zit.

Educo pleit voor gratis schoolmaaltijden voor iedereen

De organisatie wil daarom uiteindelijk af van een systeem waarbij alleen bepaalde gezinnen na een inkomenscontrole een vergoeding ontvangen.

Educo pleit voor een universele en gratis schoolmaaltijd, zodat ieder kind dat wil tussen de middag op school kan eten, ongeacht het inkomen van de ouders of de woonplaats.

Volgens berekeningen van de organisatie zou een dergelijk landelijk systeem ongeveer 6,17 miljard euro per schooljaar kosten.

Dat komt overeen met ongeveer 0,37 procent van het Spaanse bruto binnenlands product.

Meer dan alleen een bord eten

Volgens Educo heeft een schoolkantine bovendien meerdere functies.

Naast een gezonde maaltijd biedt de voorziening toezicht tijdens de middag, sociale contacten en een veilige plek voor kinderen. Ook helpt zij ouders doordat werk en gezinsleven eenvoudiger gecombineerd kunnen worden.

Voor kinderen uit financieel kwetsbare gezinnen kan het vooral zekerheid bieden dat zij ten minste één volwaardige maaltijd per schooldag krijgen.

Met ongeveer 1,2 miljoen kwetsbare leerlingen die het nieuwe schooljaar zonder kantinevergoeding beginnen, blijft die zekerheid voor een grote groep Spaanse kinderen echter ontbreken.