Spaanse rijkentaks verkleint belastingvoordeel van Madrid
Madrid was jarenlang aantrekkelijk voor vermogende Spanjaarden vanwege de ruime korting op de vermogensbelasting. Sinds de invoering van de landelijke solidariteitsbelasting op grote vermogens is dat voordeel kleiner geworden. Nieuw onderzoek wijst op minder aantrekkingskracht op rijke belastingbetalers, al is het nog te vroeg om van een blijvende omslag te spreken.
Eerste omslag in verhuizingen
Onderzoekers van het World Inequality Lab analyseerden Spaanse belastinggegevens over 2016 tot en met 2023. In 2023 vertrokken voor het eerst binnen die onderzoeksperiode meer vermogende belastingbetalers vanuit Madrid naar andere Spaanse regio’s dan er andersom bijkwamen.
Dat past bij een afname van Madrids fiscale aantrekkingskracht. De onderzoekers benadrukken wel dat meer jaren aan gegevens nodig zijn om vast te stellen of deze ontwikkeling doorzet. De conclusie dat rijke Spanjaarden nauwelijks meer tussen regio’s verhuizen, gaat daarom te ver.
Hoe werkt de Spaanse rijkentaks?
Spanje kent naast de gewone vermogensbelasting, het Impuesto sobre el Patrimonio, sinds eind 2022 een landelijke solidariteitsbelasting op grote vermogens: het Impuesto Temporal de Solidaridad de las Grandes Fortunas.
De wettelijke heffing richt zich op nettovermogens boven €3 miljoen. Door een algemene vrijstelling van €700.000 en een eerste tariefschijf van 0% ontstaat doorgaans pas belasting boven €3,7 miljoen aan niet-vrijgesteld nettovermogen, vóór toepassing van die algemene vrijstelling.
Dat bedrag is dus geen eenvoudige grens voor iemands totale bezit. Andere vrijstellingen, schulden en wettelijke begrenzingen kunnen de uitkomst beïnvloeden. Betaalde vermogensbelasting kan worden verrekend met de solidariteitsbelasting.
Hoewel de naam nog het woord ‘tijdelijk’ bevat, is de heffing verlengd totdat de vermogensbelasting wordt herzien binnen de hervorming van de regionale financiering.
Madrid past belastingkorting aan
Madrid kende een algemene korting van 100% op de gewone vermogensbelasting. Met ingang van belastingjaar 2023 is die tijdens de looptijd van de solidariteitsbelasting vervangen door een variabele korting.
Daardoor betalen betrokken grote vermogens doorgaans via de regionale vermogensbelasting. Dat bedrag vermindert vervolgens de landelijke solidariteitsbelasting. Zo komt de opbrengst bij Madrid terecht in plaats van bij de centrale overheid. Voor belastingbetalers die niet door de solidariteitsbelasting worden geraakt, blijft de regeling in beginsel voorkomen dat zij Madrileense vermogensbelasting betalen.
Meer gebruik van vrijgesteld vermogen
Het onderzoek signaleert ook een andere reactie: getroffen belastingbetalers in Madrid vergrootten hun bezit van vrijgestelde vermogensbestanddelen, vooral ondernemingsbelangen. De onderzoekers brengen deze verschuiving in verband met ongeveer €73 miljoen aan misgelopen belastinginkomsten.
De gezamenlijke opbrengst van de gewone vermogensbelasting en de solidariteitsbelasting steeg volgens het onderzoek van €1,35 miljard in 2021 naar €1,96 miljard in 2023. De landelijke heffing heeft daarmee de belastingverschillen tussen regio’s verkleind, maar niet volledig weggenomen.
