Spaanse verkiezingsstrijd barst los: Feijóo belooft krakers binnen 48 uur uit huis en één miljoen nieuwe woningen
De Spaanse verkiezingscampagne draait steeds nadrukkelijker om wonen, huren en koopkracht. Terwijl de regering van Pedro Sánchez onlangs opnieuw een salarisverhoging voor ambtenaren bevestigde, komt oppositieleider Alberto Núñez Feijóo met een groot pakket woningbeloften. De leider van de Partido Popular (PP) wil binnen zijn eerste honderd regeringsdagen drie belangrijke wetsvoorstellen door de ministerraad laten goedkeuren. Daaronder valt een nieuwe anti-kraakwet die ontruiming binnen 48 uur mogelijk moet maken.
Binnen honderd dagen drie wetsvoorstellen
Tijdens een bijeenkomst over de woningmarkt in Sevilla maakte Feijóo op woensdag 21 oktober zijn plannen bekend.
Als de PP na de verkiezingen een regering vormt, wil hij binnen honderd dagen drie wetsvoorstellen laten goedkeuren door de ministerraad:
- Een nieuwe anti-kraakwet (Ley Antiokupas).
- Een hervorming van de Spaanse grond- en ruimtelijkeordeningswetgeving (Ley del Suelo).
- Een aanpassing van de wet voor verenigingen van eigenaren (Ley de Propiedad Horizontal).
Feijóo stelt dat zijn partij de voorstellen al heeft voorbereid.
Daarbij is een belangrijk onderscheid nodig: goedkeuring door de ministerraad betekent niet automatisch dat nieuwe wetten ook binnen honderd dagen volledig in werking treden. Afhankelijk van de wetgeving kan parlementaire behandeling noodzakelijk zijn.
Krakers binnen 48 uur uit een woning
Het meest opvallende voorstel is de nieuwe anti-kraakwet.
Feijóo wil dat eigenaren sneller kunnen optreden wanneer hun woning zonder toestemming wordt bezet.
Zijn doel is om ontruiming binnen 48 uur mogelijk te maken.
Volgens de oppositieleider worden huiseigenaren momenteel geconfronteerd met te veel juridische onzekerheid en langdurige procedures.
Met strengere wetgeving wil de PP voorkomen dat woningen langdurig onrechtmatig worden bezet.
De precieze voorwaarden en uitzonderingen van het aangekondigde voorstel moeten nog uit de definitieve wettekst blijken.
Wat geldt er op dit moment?
De veelbesproken grens van 48 uur is op dit moment geen algemene Spaanse wettelijke regel.
De bestaande wetgeving maakt onderscheid tussen huisvredebreuk (allanamiento de morada) en de onrechtmatige bezetting van een pand dat niet als privéverblijf wordt gebruikt (usurpación).
Bij huisvredebreuk kan de politie onder bepaalde omstandigheden direct optreden.
Bij andere situaties kan een strafrechtelijke of civiele procedure nodig zijn.
Ook wordt juridisch onderscheid gemaakt tussen illegale bezetters en huurders die aanvankelijk rechtmatig in een woning verbleven, maar vervolgens de huur niet betalen.
De aangekondigde plannen van Feijóo veranderen voorlopig niets aan deze bestaande regels.
Eén miljoen nieuwe woningen
Naast de anti-kraakwet belooft Feijóo dat er tijdens een volgende regeerperiode minstens één miljoen nieuwe woningen worden gerealiseerd.
Volgens de PP moet de woningbouw worden versneld om het tekort aan betaalbare huizen terug te dringen.
Daarvoor wil de partij onder andere de procedures voor bouwvergunningen aanpassen.
Een opvallend voorstel is dat een bouwvergunning onder bepaalde voorwaarden na negentig dagen automatisch zou kunnen worden verleend wanneer een overheid niet op tijd reageert.
Of en hoe dit voorstel verenigbaar wordt gemaakt met bestaande ruimtelijkeordenings-, milieu- en veiligheidsregels, moet nog blijken.
De bouw van één miljoen woningen is een verkiezingsbelofte en geen reeds vastgesteld bouwprogramma.
Meer belastingvoordelen voor huurders en verhuurders
Feijóo wil ook belastingmaatregelen inzetten om de huurmarkt toegankelijker te maken.
Zijn voorstel richt zich onder andere op huurcontracten die binnenkort aflopen.
Verhuurders en huurders zouden belastingvoordelen kunnen krijgen wanneer zij hun overeenkomst met maximaal drie jaar verlengen en de huur minder laten stijgen dan de inflatie.
Volgens de PP zouden huurders daarmee meer zekerheid krijgen over hun maandelijkse lasten.
Verhuurders zouden op hun beurt financieel worden gestimuleerd om woningen beschikbaar te houden.
De exacte fiscale voorwaarden zijn nog niet definitief vastgesteld.
Extra hulp voor jongeren die een huis willen kopen
Een ander onderdeel van het woningplan richt zich op jongeren onder de veertig jaar.
Feijóo belooft omvangrijke ondersteuning voor mensen die hun eerste woning willen aanschaffen.
Hij noemt onder meer belastingaftrek, overheidsgaranties bij hypotheken en mogelijkheden om bepaalde belastingen later te betalen.
Het doel is om jonge huishoudens te helpen die voldoende inkomen hebben om een hypotheek te betalen, maar onvoldoende spaargeld bezitten om de aankoop te financieren.
Welke inkomensgrenzen en voorwaarden daarvoor zouden gelden, is nog niet duidelijk.
Ruzie over de zaak-Maricarmen Abascal
Tijdens zijn toespraak haalde Feijóo ook uit naar premier Pedro Sánchez.
Hij beschuldigde de premier ervan de aangrijpende zaak van Maricarmen Abascal politiek te gebruiken.
De 87-jarige vrouw werd in september uit haar woning in Madrid gezet. Zij overleed op 7 oktober, na een ziekenhuisopname.
Haar verhaal veroorzaakte grote maatschappelijke verontwaardiging en leidde tot nieuwe discussies over de bescherming van kwetsbare huurders.
Volgens Feijóo had Abascal ongeveer een jaar eerder al een brief gestuurd aan Sánchez waarin zij haar problemen uitlegde.
De PP-leider stelt dat de regering onvoldoende op haar situatie heeft gereageerd.
Dit is een politieke beschuldiging van Feijóo. Daarmee staat niet automatisch vast welke persoonlijke verantwoordelijkheid de premier voor de uitzetting droeg.
Bescherming van huurders én eigenaren
Feijóo zegt dat hij wil voorkomen dat de woningcrisis huurders en huiseigenaren tegenover elkaar zet.
Volgens hem moeten beide groepen rechtszekerheid krijgen.
Zijn partij stelt dat een betere bescherming van verhuurders ervoor kan zorgen dat meer eigenaren bereid zijn hun woning te verhuren.
Daardoor zou het aanbod volgens de PP toenemen en zouden huurprijzen minder hard kunnen stijgen.
Of deze maatregelen daadwerkelijk tot lagere huren leiden, hangt af van hun uitwerking en van de ontwikkelingen op de woningmarkt.
De PSOE legt in haar woningbeleid meer nadruk op huurdersbescherming en maatregelen tegen speculatie.
Het debat gaat daarmee niet alleen over hoeveel woningen Spanje nodig heeft, maar ook over de manier waarop de belangen van huurders en eigenaren worden verdeeld.
Verkiezingen op 29 november
Spanje houdt op zondag 29 november 2026 vervroegde parlementsverkiezingen.
Premier Pedro Sánchez maakte de verkiezingsdatum op 5 oktober bekend. De oproep is vervolgens officieel gepubliceerd in het Spaanse staatsblad BOE.
De officiële verkiezingscampagne begint op 13 november en loopt tot en met 27 november.
In de weken voorafgaand aan de verkiezingen presenteren politieke partijen hun plannen voor onder andere wonen, koopkracht, belastingen en werkgelegenheid.
De woningcrisis speelt daarbij een prominente rol.
Grote beloften, maar uitvoering nog onzeker
Voor huiseigenaren en huurders is vooral belangrijk wat uiteindelijk wettelijk verandert.
De voorgestelde ontruiming binnen 48 uur is nog niet ingevoerd.
Ook de bouw van één miljoen woningen, nieuwe belastingvoordelen en financiële hulp voor jonge kopers zijn vooralsnog politieke plannen.
De uitvoering hangt af van de verkiezingsuitslag, de vorming van een regering en de noodzakelijke parlementaire besluitvorming.
De komende verkiezingen worden daarmee ook een keuze tussen verschillende benaderingen van de Spaanse woningcrisis. Feijóo wil vooral sneller bouwen, eigenaren meer rechtszekerheid geven en koopstarters ondersteunen. De vraag welke maatregelen daadwerkelijk worden ingevoerd, wordt pas na de verkiezingen duidelijk.
