Spanje beleeft warmste september ooit gemeten: temperaturen 3,4 graden boven normaal
Spanje heeft opnieuw een historisch warmterecord gebroken. September 2026 was de warmste septembermaand sinds het begin van de officiële metingen in 1961. De gemiddelde temperatuur lag maar liefst 3,4 graden boven het gebruikelijke niveau. Het record volgt op de warmste Spaanse zomer sinds het begin van de officiële meetreeks. Volgens de Spaanse overheid laten de cijfers zien dat extreme warmte steeds grotere gevolgen heeft voor de landbouw, de watervoorziening en het dagelijks leven.
De nieuwe cijfers werden donderdag 15 oktober 2026 bekendgemaakt door Sara Aagesen, de Spaanse minister voor Ecologische Transitie en Demografische Uitdagingen.
Tijdens een bijeenkomst van het economische forum CREO in Madrid sprak zij over de gevolgen van de aanhoudende warmte.
Volgens de minister is het belangrijk om niet alleen naar de recordtemperaturen te kijken, maar vooral naar wat deze veranderingen betekenen voor de samenleving.
September 2026 breekt alle eerdere records
De Spaanse meteorologische dienst AEMET houdt sinds 1961 een officiële landelijke temperatuurreeks bij.
Binnen die meetreeks was september 2026 de warmste septembermaand ooit geregistreerd.
De gemiddelde temperatuur lag 3,4 graden Celsius boven de normale waarde.
Dat is een opvallend grote afwijking voor een volledige maand.
Een temperatuurafwijking van 3,4 graden betekent overigens niet dat het op iedere dag en op iedere locatie precies 3,4 graden warmer was.
Het gaat om het gemiddelde over de onderzochte periode en het gebied.
Sommige dagen kunnen aanzienlijk warmer zijn geweest, terwijl andere dagen dichter bij normale temperaturen lagen.
Ook kunnen regionale verschillen groot zijn.
Een uitzonderlijk warme zomer ging eraan vooraf
Het septemberrecord komt niet uit de lucht vallen.
Spanje beleefde in 2026 ook al een uitzonderlijk hete zomer.
Volgens AEMET was de meteorologische zomer, bestaande uit juni, juli en augustus, de warmste sinds het begin van de officiële metingen.
De gemiddelde temperatuur in het Spaanse vasteland bedroeg 24,5 graden.
Dat was 2,4 graden warmer dan het gemiddelde over de referentieperiode 1991–2020.
Daarmee werd zelfs het record van 2025 verbroken.
Volgens de Spaanse meteorologen lag de gemiddelde zomertemperatuur in 2026 ongeveer 0,3 graden hoger dan tijdens de voorgaande recordzomer.
De hitte bleef bovendien niet beperkt tot de gebruikelijke zomermaanden.
Al in de tweede helft van mei kwamen temperaturen voor die normaal gesproken beter bij het hoogtepunt van de zomer passen.
Ook in september bleef het opvallend warm.
Spanje telde een recordaantal dagen met hittegolven
De aanhoudende warmte leidde dit jaar tot een bijzonder lange periode met extreme hitte.
Volgens AEMET werden op het Spaanse vasteland en de Balearen in 2026 in totaal 61 dagen geregistreerd die deel uitmaakten van een hittegolf.
Dat is een record.
In 2022 waren dat er 41 en in 2025 ging het om 36 dagen.
De hittegolven werden verdeeld over verschillende perioden.
De eerste grote hittegolf vond plaats van 20 tot en met 27 juni.
Een tweede volgde van 2 tot en met 24 juli.
Ook later in de zomer en in september waren er perioden met extreme temperaturen.
Het grote aantal hittegolfdagen laat vooral zien hoe langdurig het hete weer in 2026 aanhield.
Het gaat daarbij om dagen die voldeden aan de officiële meteorologische criteria voor een hittegolf, niet uitsluitend om dagen waarop het ergens in Spanje zeer warm werd.
Ook West-Europa beleefde een recordwarme september
Spanje was niet het enige land waar september uitzonderlijk warm verliep.
Volgens de Europese klimaatdienst Copernicus beleefde West-Europa als geheel de warmste september sinds het begin van zijn meetreeks.
Ook wereldwijd lagen de temperaturen bijzonder hoog.
De gemiddelde temperatuur aan het aardoppervlak bedroeg in september 16,27 graden.
Dat was 0,82 graden boven het gebruikelijke gemiddelde.
Wereldwijd werd daarmee de op één na warmste september geregistreerd.
Alleen september 2023 was nog warmer.
Het verschil met dat eerdere record bedroeg slechts 0,11 graden.
De cijfers onderstrepen dat de warmte niet alleen een Spaans verschijnsel was.
Middellandse Zee blijft opvallend warm
Ook de temperatuur van het zeewater speelt een belangrijke rol bij het klimaat in Spanje.
De Middellandse Zee kan tijdens warme perioden veel warmte opnemen.
Wanneer het zeewater aan het einde van de zomer relatief warm blijft, kan dat invloed hebben op de temperaturen in kustgebieden.
Ook kan warm zeewater extra vocht beschikbaar maken voor de atmosfeer.
Wanneer vervolgens koudere lucht op grotere hoogte binnenstroomt, kan dat onder bepaalde omstandigheden bijdragen aan krachtige regen- en onweersbuien.
Dat betekent overigens niet dat een warme zee automatisch tot zware overstromingen leidt.
Daarvoor moeten meerdere meteorologische omstandigheden samenkomen.
Wel is de temperatuur van de Middellandse Zee een belangrijke factor die meteorologen tijdens het najaar nauwlettend volgen.
De landbouw ondervindt steeds meer gevolgen
Een sector die sterk afhankelijk is van het klimaat, is de Spaanse landbouw.
Hoge temperaturen kunnen de waterbehoefte van gewassen vergroten.
Tegelijkertijd neemt bij warm weer de verdamping toe.
Voor landbouwbedrijven betekent dat soms dat vaker moet worden geïrrigeerd.
Vooral in droge gebieden kan dit tot problemen leiden wanneer water beperkt beschikbaar is.
Spanje heeft belangrijke landbouwgebieden in onder andere Andalusië, Murcia, de regio Valencia en Extremadura.
Daar worden bijvoorbeeld olijven, citrusvruchten, groenten, druiven en amandelen verbouwd.
De gevolgen van extreme warmte verschillen per gewas, bodemtype en groeifase.
Sommige gewassen verdragen hoge temperaturen relatief goed, terwijl andere gevoeliger zijn voor langdurige hitte of watertekort.
Daarom wordt aanpassing van de landbouw aan het veranderende klimaat steeds belangrijker.
Buiten werken wordt zwaarder
Volgens minister Aagesen hebben de recordtemperaturen ook directe gevolgen voor mensen die buiten werken.
Denk aan bouwvakkers, landbouwmedewerkers, hoveniers en werknemers in de wegenbouw.
Wanneer temperaturen langdurig hoog blijven, neemt de lichamelijke belasting toe.
Vooral zware inspanning in de volle zon kan gevaarlijk worden.
Werkgevers moeten daarom rekening houden met voldoende drinkwater, rustmogelijkheden en bescherming tegen de hitte.
In bepaalde situaties kunnen werkzaamheden beter worden uitgevoerd tijdens de koelere ochtenduren.
Ook in het toerisme zijn werknemers regelmatig buiten actief.
Denk aan personeel op terrassen, strandmedewerkers en mensen die excursies begeleiden.
Langdurige warmte beïnvloedt daarmee niet alleen het comfort van vakantiegangers, maar ook de arbeidsomstandigheden.
Spaanse steden moeten zich aanpassen
Naast de landbouw worden ook Spaanse steden geconfronteerd met de gevolgen van hogere temperaturen.
Vooral in dichtbebouwde gebieden kan warmte lang blijven hangen.
Gebouwen, asfalt en bestrating slaan overdag warmte op en geven die tijdens de avond en nacht langzaam af.
Dit wordt het stedelijk hitte-eilandeffect genoemd.
Daardoor kunnen stadscentra ’s nachts warmer blijven dan omliggende landelijke gebieden.
Vooral kwetsbare inwoners kunnen daarvan hinder ondervinden.
Denk aan ouderen, jonge kinderen en mensen met bepaalde gezondheidsproblemen.
Steeds meer gemeenten onderzoeken daarom mogelijkheden om hun openbare ruimtes beter bestand te maken tegen hitte.
Meer bomen, schaduwrijke pleinen, waterdoorlatende bestrating en beter geïsoleerde gebouwen kunnen daarbij helpen.
Meer vraag naar airconditioning en elektriciteit
Een langere warme periode kan ook gevolgen hebben voor het energieverbruik.
Wanneer huishoudens vaker airconditioning gebruiken, neemt de vraag naar elektriciteit toe.
Dat geldt vooral in warme kustregio’s en grote steden.
Voor veel inwoners van Spanje wordt goede koeling tijdens de zomer steeds belangrijker.
Tegelijkertijd kan een hoger elektriciteitsverbruik leiden tot extra kosten.
Daarom groeit de belangstelling voor woningen met goede isolatie, zonwering en energiezuinige koelsystemen.
Ook natuurlijke schaduw en ventilatie kunnen helpen om de binnentemperatuur te beperken.
Vooral oudere Spaanse woningen zijn niet altijd goed voorbereid op langdurige extreme hitte.
Wat betekent dit voor de Costa Blanca en Costa del Sol?
Voor inwoners en vakantiegangers aan de Spaanse kust zijn de hoge temperaturen op verschillende manieren merkbaar.
Het zomerseizoen lijkt in bepaalde jaren langer door te lopen.
Ook in september kunnen stranddagen voorkomen met temperaturen die eerder bij juli of augustus passen.
Voor toeristen die graag buiten zijn, kan dat aantrekkelijk lijken.
Maar langdurige hitte brengt ook nadelen met zich mee.
Zo kunnen wandelen, fietsen en andere buitenactiviteiten tijdens de warmste uren minder comfortabel worden.
Daarnaast vragen tuinen en planten mogelijk meer water.
Voor mensen die permanent in Spanje wonen, wordt het daarom steeds belangrijker om rekening te houden met zowel zomerse hitte als mogelijke extreme regenval in het najaar.
De gevolgen verschillen overigens sterk per locatie.
Een plaats direct aan zee heeft andere omstandigheden dan een dorp op honderden meters hoogte in het binnenland.
Komt de warme september door klimaatverandering?
Wetenschappers wijzen al jaren op een duidelijke opwarmingstrend in Spanje en de rest van het Middellandse Zeegebied.
Volgens AEMET zijn de warmste Spaanse zomers vrijwel allemaal in de afgelopen decennia geregistreerd.
De tien warmste zomers van de officiële reeks hebben allemaal plaatsgevonden in de 21e eeuw.
Zeven van de acht warmste zomers vielen zelfs sinds 2015.
Die ontwikkeling past bij de wetenschappelijk vastgestelde mondiale opwarming.
Tegelijkertijd moet onderscheid worden gemaakt tussen de langjarige klimaatverandering en de oorzaken van één afzonderlijke warme maand.
De temperatuur in september 2026 werd mede beïnvloed door de specifieke weersomstandigheden van dat moment.
De structurele opwarming vergroot echter de kans dat uitzonderlijk hoge temperaturen voorkomen.
Spaanse regering wil klimaatadaptatie belangrijker maken
Minister Sara Aagesen benadrukt dat Spanje zich niet alleen moet richten op het verminderen van de uitstoot van broeikasgassen.
Ook aanpassing aan het veranderende klimaat moet volgens haar een belangrijk onderdeel worden van beleid en investeringen.
Dat betekent bijvoorbeeld dat steden beter voorbereid moeten zijn op langdurige hitte.
Ook landbouwbedrijven en waterbeheerders moeten rekening houden met veranderende omstandigheden.
Vooral de watervoorziening vormt in verschillende Spaanse regio’s een belangrijk aandachtspunt.
Bij langdurige droogte kan de beschikbaarheid van water onder druk komen te staan.
Tegelijkertijd kunnen perioden met hevige regen juist om betere afwatering en bescherming tegen overstromingen vragen.
Daarom wordt klimaatadaptatie steeds vaker meegenomen bij de aanleg van infrastructuur, de inrichting van steden en het beheer van landbouwgebieden.
Wat kunnen inwoners zelf doen?
Voor mensen die in Spanje wonen, zijn er verschillende praktische mogelijkheden om beter voorbereid te zijn op langdurige warmte.
Zo kan het helpen om woningen overdag tegen directe zoninstraling te beschermen.
Rolluiken, zonneschermen en buitenluiken kunnen voorkomen dat kamers sterk opwarmen.
Ook is het verstandig voldoende water te drinken en zware inspanning tijdens de heetste uren zoveel mogelijk te vermijden.
Vooral bij langdurige hitte verdienen kwetsbare personen extra aandacht.
Wie een tuin bezit, kan kiezen voor planten die goed tegen droogte kunnen.
Daarnaast kan een goede isolatie helpen om zowel in de zomer als in de winter energie te besparen.
Dit soort maatregelen voorkomt de klimaatverandering niet, maar kan het dagelijks leven onder warmere omstandigheden wel comfortabeler maken.
Conclusie: Spanje blijft warmterecords verbreken
September 2026 gaat de geschiedenis in als de warmste septembermaand sinds het begin van de officiële Spaanse metingen in 1961.
Met een temperatuurafwijking van 3,4 graden boven normaal is sprake van een uitzonderlijk warm maandgemiddelde.
Het record volgt op de warmste zomer uit de officiële meetreeks, waarin Spanje bovendien 61 hittegolfdagen telde.
De cijfers passen binnen een bredere ontwikkeling waarbij hoge temperaturen vaker en langduriger voorkomen.
Volgens de Spaanse overheid is het daarom noodzakelijk om niet alleen de uitstoot van broeikasgassen te verminderen, maar ook landbouw, steden en woningen beter voor te bereiden op de veranderende omstandigheden.
Waar Spanje ooit vooral bekendstond om zijn aangename zonnige klimaat, worden extreme warmte en langere hete perioden steeds belangrijkere aandachtspunten voor iedereen die er woont, werkt of vakantie viert.
