Buitenlandse inwoners willen Orihuela Costa onafhankelijk maken: nieuwe gemeente aan de Costa Blanca?
Een bijzondere politieke beweging groeit aan de Costa Blanca. Britse, Ierse, Nederlandse, Duitse en Spaanse inwoners van Orihuela Costa willen dat hun kustgebied zich afscheidt van de gemeente Orihuela. Volgens de initiatiefnemers ontvangt de kust te weinig gemeentelijke investeringen, terwijl er juist veel belastinginkomsten worden gegenereerd. De politieke partij PIOC wil een zelfstandige gemeente oprichten onder de naam Costa Campoamor.
Orihuela Costa is een van de bekendste internationale woongebieden in het zuiden van de provincie Alicante.
Het gebied omvat populaire plaatsen en woonwijken zoals La Zenia, Playa Flamenca, Cabo Roig, Campoamor en Villamartín.
Duizenden buitenlandse inwoners hebben hier een permanente woning of vakantieverblijf.
Toch valt het gebied bestuurlijk onder Orihuela, een historische stad die ongeveer dertig kilometer landinwaarts ligt.
Dat zorgt al jarenlang voor onvrede bij een deel van de kustbewoners.
Zij vinden dat het gemeentebestuur te weinig aandacht besteedt aan de voorzieningen en infrastructuur aan de kust.
Onafhankelijk worden van Orihuela
De Partido Independencia Orihuela Costa, afgekort PIOC, wil een einde maken aan deze situatie.
De lokale politieke partij werd in 2022 opgericht door inwoners die vonden dat hun belangen onvoldoende werden vertegenwoordigd.
Hun belangrijkste doel is de oprichting van een zelfstandige gemeente.
Daarbij gaat het nadrukkelijk niet om onafhankelijkheid van Spanje of afscheiding van de regio Valencia.
De initiatiefnemers willen dat Orihuela Costa bestuurlijk wordt losgemaakt van de huidige gemeente Orihuela.
Het nieuwe gemeentebestuur zou dan zelf verantwoordelijk worden voor plaatselijke voorzieningen, openbare ruimte, gemeentelijke begrotingen en lokale belastingen.
Volgens de partij zou dat zorgen voor een eerlijkere verdeling van publieke middelen.
Nieuwe gemeente moet Costa Campoamor gaan heten
De PIOC heeft zelfs al een mogelijke naam bedacht voor de nieuwe gemeente: Costa Campoamor.
Daarmee zou de verbinding met de bestaande gemeentenaam Orihuela verdwijnen.
De voorgestelde gemeente zou verschillende kustplaatsen en urbanisaties omvatten die momenteel onder het bestuur van Orihuela vallen.
De beweging benadrukt dat het gebied inmiddels veel groter en internationaler is geworden dan enkele tientallen jaren geleden.
Waar Orihuela Costa ooit vooral uit afzonderlijke vakantiegebieden bestond, wonen tegenwoordig tienduizenden mensen permanent aan de kust.
De partij vindt dat deze ontwikkeling vraagt om een eigen lokaal bestuur.
Ongeveer 30.000 geregistreerde inwoners
Volgens de berichtgeving telt Orihuela Costa ongeveer 30.000 officieel geregistreerde inwoners.
Tijdens het toeristische hoogseizoen kan het werkelijke aantal aanwezigen volgens de initiatiefnemers oplopen tot meer dan 100.000.
Dat komt doordat veel woningen als tweede huis of vakantieaccommodatie worden gebruikt.
De bevolking bestaat uit een internationale mix van Spanjaarden, Britten, Ieren, Duitsers, Nederlanders, Belgen, Scandinaviërs en inwoners uit andere landen.
Deze internationale samenstelling speelt een belangrijke rol binnen de onafhankelijkheidsbeweging.
Veel buitenlandse inwoners zijn actief betrokken bij de partij en willen meer invloed krijgen op het gemeentelijke beleid.
Volgens partij komt 60 procent van gemeentelijke inkomsten van de kust
Een van de belangrijkste argumenten van PIOC is de verdeling van gemeentelijke belastinginkomsten.
Volgens de partij telt Orihuela Costa ongeveer 60.000 woningen, tegenover circa 30.000 in de overige delen van de gemeente.
De kust zou daardoor ongeveer 60 procent van alle gemeentelijke inkomsten genereren.
Tegelijkertijd zou minder dan een derde van de gemeentelijke investeringen naar het kustgebied gaan.
De partij vindt die verhouding onrechtvaardig.
Volgens de initiatiefnemers betalen inwoners en woningeigenaren aan de kust aanzienlijke bedragen aan gemeentelijke belastingen, terwijl noodzakelijke voorzieningen achterblijven.
Deze percentages zijn afkomstig van de onafhankelijkheidspartij zelf. Er is geen onafhankelijk gecontroleerde begrotingsanalyse gepubliceerd die bevestigt dat de verdeling precies zo ligt.
Bovendien kunnen gemeentelijke inkomsten en uitgaven op verschillende manieren worden toegerekend aan afzonderlijke gebieden.
Slecht onderhoud aan wegen zorgt voor frustratie
In een reportage van The Olive Press vertelt de Ierse Priscilla Cromie over de problemen in haar woonomgeving.
Cromie is 53 jaar en woont inmiddels 26 jaar in Orihuela Costa.
Ze is secretaris-generaal van de PIOC.
Een groot gat in het wegdek van La Zenia is volgens haar tekenend voor de problemen waarmee inwoners te maken krijgen.
Ze meldde het gevaarlijke wegdek bij de gemeente, maar ruim een week later was het probleem volgens haar nog niet verholpen.
De situatie veroorzaakt bezorgdheid omdat automobilisten over het beschadigde gedeelte blijven rijden.
Voor de partij is het wegonderhoud een zichtbaar voorbeeld van een bredere discussie over de kwaliteit van gemeentelijke dienstverlening.
Gebrek aan scholen en gezondheidsvoorzieningen
Ook onderwijs en gezondheidszorg spelen een belangrijke rol in de onvrede.
Volgens Cromie hebben gezinnen in Orihuela Costa jarenlang te maken gehad met onvoldoende schoolgebouwen.
Haar kinderen kregen ruim twintig jaar geleden les in tijdelijke lokalen in Los Dolses.
Volgens haar worden vergelijkbare noodvoorzieningen tegenwoordig opnieuw gebruikt.
Dat voedt het gevoel dat de groei van het aantal inwoners niet voldoende is gevolgd door investeringen in onderwijs.
De partij wijst daarnaast op tekorten aan gezondheidsvoorzieningen en de afwezigheid van een eigen Guardia Civil-station in het kustgebied.
De initiatiefnemers willen dat het aantal voorzieningen beter aansluit bij de werkelijke omvang van de bevolking.
Voor een beoordeling van de precieze tekorten zijn wel actuele gegevens over capaciteit, toegankelijkheid en regionale verantwoordelijkheden nodig.
Niet alle publieke diensten vallen namelijk rechtstreeks onder het gemeentebestuur.
Buitenlandse inwoners spelen grote rol
Bijzonder aan de beweging is dat veel partijleden oorspronkelijk niet uit Spanje komen.
Volgens partijvoorzitter Román Jiménez heeft PIOC inmiddels meer dan 300 betalende leden.
Van hen zouden ongeveer 60 de Spaanse nationaliteit hebben.
Nog eens ongeveer 100 leden zijn Brits of Iers.
De overige leden zijn afkomstig uit onder andere Duitsland, Frankrijk en verschillende Scandinavische landen.
Ook inwoners met andere nationaliteiten ondersteunen de beweging.
De partij wil naar eigen zeggen niet uitsluitend de belangen van buitenlandse inwoners vertegenwoordigen.
Het doel is een zelfstandig gemeentebestuur voor alle bewoners van Orihuela Costa.
Partijvoorzitter Román Jiménez wil verandering
De voorzitter van PIOC, Román Jiménez, is geboren in Spanje en woont sinds 2006 aan de kust.
Volgens hem hebben bewoners jarenlang geprobeerd hun problemen onder de aandacht van het gemeentebestuur te brengen.
De partij stelt dat toezeggingen over betere voorzieningen onvoldoende zijn uitgevoerd.
Jiménez ziet zelfstandigheid daarom als een mogelijke oplossing.
Hij verwijst naar andere Spaanse gemeenten die in het verleden uit grotere bestuurlijke gebieden zijn ontstaan.
Als voorbeeld noemt hij onder andere Torrevieja en Guardamar del Segura.
Volgens hem laat de geschiedenis zien dat bestuurlijke grenzen kunnen veranderen wanneer de ontwikkeling van een gebied daartoe aanleiding geeft.
Verkiezingen van 2027 worden belangrijk
De eerste politieke doelstelling van PIOC is deelname aan de gemeenteraadsverkiezingen van 2027.
De partij wil voor het eerst zetels behalen in de gemeenteraad van Orihuela.
Het gemeentebestuur telt 25 raadsleden.
Volgens Jiménez hoopt de partij vier of vijf zetels te behalen.
Dat is een eigen verwachting van de partijvoorzitter, geen onafhankelijke verkiezingsprognose.
Wanneer PIOC vertegenwoordiging krijgt, wil de partij de belangen van de kustbewoners direct in de gemeenteraad verdedigen.
Ook wil zij het voorstel voor een zelfstandige gemeente verder brengen.
De partij is bezig met een dossier over de mogelijke bestuurlijke afscheiding.
Dat dossier moet volgens eerdere berichtgeving worden voorgelegd aan de gemeente Orihuela en de Generalitat Valenciana.
Kan Orihuela Costa zomaar onafhankelijk worden?
Nee. De oprichting van een nieuwe gemeente is in Spanje juridisch mogelijk, maar er gelden strenge voorwaarden.
De Valenciaanse wet op het lokale bestuur, Ley 8/2010, regelt onder welke omstandigheden een deel van een bestaande gemeente kan worden afgescheiden.
Daarbij spelen verschillende factoren een rol.
Zo moeten de toekomstige gemeenten voldoende inwoners, grondgebied en financiële middelen hebben.
Ook moet worden aangetoond dat de gemeentelijke dienstverlening op lange termijn kan worden voortgezet.
Verder zijn er eisen aan de geografische scheiding tussen de betrokken bevolkingskernen.
De wet verlangt onder meer een duidelijke ruimtelijke scheiding en stelt voorwaarden aan de onderlinge afstand.
Daarbij bestaan specifieke regels voor urbanisaties en afzonderlijke woongebieden.
Een politieke meerderheid of een handtekeningenactie is dus niet voldoende om automatisch een nieuwe gemeente te creëren.
Generalitat Valenciana moet uiteindelijk beslissen
Een eventuele afscheiding vraagt om een uitgebreid bestuurlijk en juridisch proces.
Daarbij moeten onder andere de financiële gevolgen, gemeentelijke grenzen en dienstverlening worden onderzocht.
Ook zijn verschillende technische en juridische adviezen nodig.
De Generalitat Valenciana speelt uiteindelijk een doorslaggevende rol.
Volgens de regionale wet moet het definitieve besluit worden genomen via een besluit van het regionale bestuur.
Dat betekent dat de inwoners van Orihuela Costa niet zelfstandig kunnen bepalen dat hun gebied vanaf een bepaalde datum een nieuwe gemeente is.
Ook wanneer PIOC gemeenteraadszetels behaalt, blijft een afzonderlijke juridische procedure noodzakelijk.
Wat betekent dit voor Nederlandse en Belgische inwoners?
Voor Nederlanders en Belgen die permanent in Orihuela Costa wonen, is de beweging ook politiek interessant.
EU-burgers die in Spanje wonen, kunnen onder voorwaarden deelnemen aan gemeenteraadsverkiezingen.
Daarvoor moeten zij voldoen aan de wettelijke voorwaarden en hun wens om te stemmen correct hebben laten registreren.
Een Spaans paspoort is voor gemeentelijke verkiezingen niet noodzakelijk.
Dit betekent dat veel Nederlandse en Belgische inwoners invloed kunnen uitoefenen op de samenstelling van de gemeenteraad.
Voor Britse inwoners gelden sinds de Brexit andere voorwaarden.
Op grond van een afzonderlijke overeenkomst tussen Spanje en het Verenigd Koninkrijk kunnen Britse staatsburgers onder bepaalde voorwaarden eveneens stemmen bij gemeenteraadsverkiezingen.
Daarvoor geldt onder andere een eis van drie jaar legaal en onafgebroken verblijf en registratie in het kiesregister.
Alleen ingeschreven staan bij de gemeente, de padrón, is daarvoor niet voldoende.
Wat verandert er als Orihuela Costa zelfstandig wordt?
Wanneer Orihuela Costa daadwerkelijk een zelfstandige gemeente zou worden, kan dat verschillende bestuurlijke gevolgen hebben.
Het nieuwe gemeentebestuur zou eigen begrotingskeuzes kunnen maken.
Ook zou het lokale prioriteiten kunnen stellen voor wegenonderhoud, openbare ruimte, afvalinzameling en andere gemeentelijke diensten.
Daarnaast zou een eigen gemeenteraad worden gekozen.
Maar zelfstandigheid brengt ook kosten met zich mee.
Een nieuwe gemeente heeft een bestuurlijke organisatie, ambtenaren, financiële administratie en eigen verantwoordelijkheden nodig.
Ook moeten afspraken worden gemaakt over bezittingen, schulden en gemeentelijke infrastructuur.
Daarom is het niet vanzelfsprekend dat een zelfstandige gemeente financieel voordeliger zou zijn.
Dat moet blijken uit een gedegen onderzoek naar de inkomsten en uitgaven.
Wat vindt de gemeente Orihuela?
De onafhankelijkheidsbeweging stelt dat het gemeentebestuur onvoldoende investeert in het kustgebied.
Dat is het centrale standpunt van PIOC.
Voor een volledig beeld is echter ook de officiële reactie van de gemeente Orihuela van belang.
In de geraadpleegde reportage van The Olive Press is geen uitgebreide reactie opgenomen waarin het gemeentebestuur de genoemde percentages en beschuldigingen inhoudelijk beoordeelt.
Daarom kan niet worden vastgesteld of de berekeningen van de partij overeenkomen met de werkelijke gemeentelijke inkomsten en investeringen.
Ook is niet bekend dat de Generalitat Valenciana de voorgestelde afscheiding al heeft goedgekeurd.
Orihuela Costa blijft voorlopig onderdeel van Orihuela
Ondanks de groeiende belangstelling is een zelfstandige gemeente nog ver weg.
PIOC heeft inmiddels een politieke organisatie opgebouwd en probeert steun te verzamelen.
Maar het traject naar officiële afscheiding kent meerdere juridische en bestuurlijke stappen.
De komende gemeenteraadsverkiezingen kunnen belangrijk worden voor de verdere ontwikkeling van de beweging.
Voorlopig blijft Orihuela Costa gewoon onderdeel van de gemeente Orihuela.
Ook gemeentelijke belastingen, vergunningen en andere administratieve zaken blijven onder het bestaande bestuur vallen zolang er geen formeel besluit tot herindeling is genomen.
Conclusie: internationale kustbewoners willen meer zeggenschap
De onafhankelijkheidsbeweging in Orihuela Costa is een opvallend voorbeeld van buitenlandse inwoners die actief deelnemen aan de lokale Spaanse politiek.
Met meer dan 300 betalende leden wil PIOC aandacht vragen voor wegenonderhoud, onderwijs, veiligheid en de verdeling van gemeentelijke investeringen.
Het uiteindelijke doel is een zelfstandige gemeente onder de naam Costa Campoamor.
De partij stelt dat het kustgebied voldoende inwoners en economische draagkracht heeft om zelfstandig te functioneren.
Of dat juridisch en financieel haalbaar is, moet echter nog worden vastgesteld.
Voorlopig draait de beweging vooral om een fundamentele vraag: krijgt Orihuela Costa voldoende voorzieningen en invloed binnen de bestaande gemeente, of zou een eigen gemeentebestuur beter aansluiten bij de behoeften van haar inwoners?
