Sánchez overweegt vervroegde verkiezingen na zware politieke nederlaag over woningbeleid
De politieke druk op de Spaanse premier Pedro Sánchez neemt verder toe. Na het wegstemmen van twee belangrijke woondecreten en de grote demonstraties van zaterdag wordt binnen de regering en de PSOE serieus gesproken over vervroegde landelijke verkiezingen.
Een definitief besluit is echter nog niet genomen.
Sánchez gebruikt het weekend om de politieke situatie te beoordelen en bekijkt onder meer hoe groot de maatschappelijke onvrede over de woningcrisis is en of zijn minderheidsregering nog voldoende steun kan verzamelen om belangrijke wetgeving door het parlement te krijgen.
Twee woondecreten weggestemd
De directe aanleiding voor de politieke crisis is het verlies van twee cruciale stemmingen in het Congres.
Het eerste woondecreet werd verworpen met:
178 stemmen tegen en 172 voor.
Het tweede voorstel kreeg:
184 stemmen tegen en 166 voor.
Daarmee verdwenen maatregelen rond huurcontracten, huisuitzettingen, betaalbare woningen en bescherming van huurders weer van tafel.
Junts trok steun in
De regering-Sánchez is afhankelijk van kleinere partijen om meerderheden te vormen.
Vooral de Catalaanse partij Junts speelde opnieuw een doorslaggevende rol.
Junts weigerde de woondecreten te steunen en stelde dat delen van de plannen volgens de partij juist konden leiden tot minder huurwoningen en meer onzekerheid op de woningmarkt.
Ook PP, Vox en UPN stemden tegen het eerste decreet.
Laatste waarschuwing van Sánchez
Vlak voor de stemming nam Sánchez zelf het woord in het Congres.
Hij riep tegenstanders op hun positie te heroverwegen en waarschuwde dat de gevolgen van de stemming volgens hem snel zichtbaar zouden worden.
Zijn woorden werden door verschillende politici en Spaanse media geïnterpreteerd als een mogelijke verwijzing naar vervroegde verkiezingen.
Dat betekent echter niet dat Sánchez toen al definitief tot verkiezingen had besloten.
Demonstraties vergroten politieke druk
Een dag later gingen in tientallen Spaanse steden mensen de straat op vanwege de woningcrisis.
In Madrid sprak de regeringsdelegatie van ongeveer 70.000 demonstranten.
Ook in Valencia, Alicante, Málaga, Sevilla en andere steden vonden protesten plaats.
De demonstranten eisen onder meer betaalbaardere woningen, meer bescherming van huurders en maatregelen tegen huisuitzettingen.
Sommige huurdersorganisaties spreken inmiddels ook over een mogelijke landelijke staking.
Woningcrisis mogelijk centraal thema bij verkiezingen
Als Sánchez daadwerkelijk besluit vervroegde verkiezingen uit te schrijven, zal de woningmarkt vrijwel zeker een van de centrale politieke onderwerpen worden.
De standpunten lopen sterk uiteen.
De regering en verschillende linkse partijen willen meer bescherming van huurders en verdere regulering.
PP, Vox en Junts hebben kritiek op delen van die aanpak en leggen onder meer meer nadruk op woningbouw, aanbod en de mogelijke gevolgen van strenge huurregels voor particuliere verhuurders.
Ook binnen links discussie over verkiezingen
Niet alleen de oppositie vraagt om nieuwe verkiezingen.
Ook binnen partijen die de regering steunen klinkt inmiddels de vraag of de huidige regeerperiode nog zinvol kan worden voortgezet.
Enrique Santiago van Izquierda Unida en Sumar sprak zich zaterdag uit voor vervroegde verkiezingen als het parlement structureel belangrijke sociale maatregelen blijft blokkeren.
Andere regeringspartijen zijn terughoudender en willen eerst proberen nieuwe akkoorden te sluiten.
PP vraagt Sánchez naar de stembus te gaan
De Partido Popular heeft Sánchez inmiddels expliciet opgeroepen vervroegde verkiezingen uit te schrijven.
De partij stelt dat het verlies van de woondecreten laat zien dat de regering onvoldoende parlementaire steun heeft om haar beleid uit te voeren.
Sánchez hoeft juridisch gezien echter geen verkiezingen uit te schrijven alleen omdat een belangrijk wetsvoorstel wordt verworpen. Het besluit om het parlement vervroegd te ontbinden ligt bij de premier binnen de grenzen van de Spaanse grondwet en kieswet.
Waarom wordt 29 november genoemd?
In Spaanse media wordt zondag 29 november 2026 genoemd als mogelijke verkiezingsdatum.
Dat komt door de termijnen in de Spaanse kieswet.
Als een ontbindingsbesluit begin oktober wordt gepubliceerd, kan 29 november binnen de wettelijke verkiezingstermijn vallen.
De datum is echter nog niet officieel.
Zolang Sánchez de Cortes niet formeel ontbindt en het besluit niet in het Spaanse Staatsblad verschijnt, zijn er geen vervroegde landelijke verkiezingen vastgesteld.
Minderheidsregering heeft steeds minder speelruimte
PSOE en Sumar beschikken samen niet over een meerderheid in het Congres.
Daardoor moet de regering voor vrijwel ieder belangrijk voorstel onderhandelen met regionale en kleinere partijen.
Die constructie werkte bij de vorming van de regering, maar blijkt bij verschillende belangrijke dossiers steeds moeilijker.
Ook het begrotingsbeleid leverde eerder dit jaar al problemen op toen het parlement het uitgavenkader voor 2027 verwierp.
Sánchez weegt opties af
Voor de premier zijn er nu grofweg twee routes.
Hij kan proberen de regeerperiode voort te zetten en nieuwe akkoorden te sluiten over onder meer wonen, begrotingen en andere dossiers.
Of hij kan besluiten het parlement te ontbinden en de kiezers opnieuw te laten bepalen hoe de politieke verhoudingen eruit moeten zien.
Op zaterdag 3 oktober is nog niet duidelijk welke keuze hij maakt.
Beslissende dagen voor Spaanse politiek
De komende dagen kunnen daarom bepalend worden voor de rest van de Spaanse regeerperiode.
De regering kampt met een kwetsbare parlementaire meerderheid, grote maatschappelijke druk rond de woningmarkt en toenemende oproepen tot verkiezingen.
Maar één ding moet duidelijk blijven:
Spanje heeft op dit moment nog geen vervroegde landelijke verkiezingen uitgeschreven.
Zolang Sánchez geen officieel besluit neemt, blijft 29 november slechts een mogelijke datum.
