Rode vlaggen domineren woonprotesten in Spanje: nieuwe socialistische jongerenbeweging groeit
Tijdens demonstraties tegen de Spaanse woningcrisis verschijnen steeds vaker groepen jongeren met opvallende rode vlaggen. Achter deze beweging staat onder meer de Coordinadora Juvenil Socialista (CJS), een organisatie met marxistische uitgangspunten. De activisten eisen niet alleen lagere huren en betere bescherming van huurders, maar pleiten voor ingrijpende veranderingen in het economische systeem. Opvallend is dat zij geen onderdeel zijn van de PSOE van premier Pedro Sánchez en ook kritiek hebben op diens woningbeleid.
Wie zit achter de rode vlaggen?
De rode vlaggen die tijdens recente demonstraties in Madrid en andere Spaanse steden zichtbaar zijn, worden onder andere gedragen door leden van de Coordinadora Juvenil Socialista, afgekort CJS.
De organisatie maakt deel uit van de bredere Movimiento Socialista, een politieke stroming die is ontstaan uit verschillende socialistische jongerenbewegingen.
Ook de Consejo Socialista de Euskal Herria (EHKS), actief in Baskenland, maakt deel uit van deze ontwikkeling.
De groepen baseren zich op marxistische ideeën en streven naar een socialistische samenleving waarin economische macht en belangrijke productiemiddelen niet langer hoofdzakelijk in particuliere handen zijn.
De organisaties richten zich momenteel vooral op maatschappelijke mobilisatie en niet op deelname aan landelijke parlementsverkiezingen.
Geen onderdeel van de PSOE
Hoewel de naam anders doet vermoeden, is de Coordinadora Juvenil Socialista geen jongerenafdeling van de Spaanse socialistische regeringspartij PSOE.
De beweging staat juist kritisch tegenover de bestaande parlementaire politiek.
Volgens haar vertegenwoordigers zijn de maatregelen van de regering van Pedro Sánchez onvoldoende om de problemen op de woningmarkt structureel op te lossen.
De CJS beschouwt de woningcrisis als een gevolg van bredere economische verhoudingen.
Daarom wil zij verder gaan dan hervormingen van bestaande huurregels.
Ook de PSOE en andere gevestigde linkse partijen krijgen vanuit deze beweging kritiek.
Ontstaan in Baskenland
De oorsprong van de nieuwe socialistische stroming ligt in Baskenland.
In 2018 ontstond binnen de Baskische radicaal-linkse beweging een breuk tussen verschillende jongerenorganisaties.
De studentenorganisatie Ikasle Abertzaleak nam afstand van Ernai, de jongerenbeweging die verbonden is met Sortu.
Daarna ontwikkelden zich nieuwe organisaties die een andere politieke koers wilden volgen.
Onder meer Gazte Koordinadora Sozialista, Itaia en andere groepen werden onderdeel van de groeiende beweging.
In december 2023 werd de Consejo Socialista de Euskal Herria opgericht.
Vanaf maart 2024 breidde de stroming zich onder de naam Coordinadora Juvenil Socialista uit naar Madrid en andere Spaanse regio’s.
Woningcrisis zorgt voor groeiende zichtbaarheid
De beweging krijgt de laatste weken vooral aandacht door haar deelname aan de Spaanse woonprotesten.
De demonstraties namen in omvang toe na de gedwongen uitzetting van Maricarmen Abascal, een 87-jarige vrouw die tientallen jaren in dezelfde woning in Madrid had gewoond.
Haar verhaal veroorzaakte grote maatschappelijke verontwaardiging.
Daarna ontstond onder andere een protestkamp op de Puerta del Sol in Madrid.
Ook in andere Spaanse steden kwamen inwoners op straat om aandacht te vragen voor hoge huren, woningschaarste en gedwongen huisuitzettingen.
Tijdens deze protesten zijn de rode vlaggen van de CJS opvallend aanwezig.
Tienduizenden demonstranten in Madrid
Op zaterdag 3 oktober vonden in meer dan vijftig Spaanse steden demonstraties plaats tegen de woningcrisis.
In Madrid liepen volgens de regeringsdelegatie ongeveer 70.000 mensen mee.
De organisatoren spraken van een veel hoger aantal, naar eigen zeggen ongeveer 500.000 deelnemers.
De protesten werden georganiseerd door huurdersorganisaties, waaronder het Sindicato de Inquilinas.
Ook verschillende politieke en maatschappelijke bewegingen sloten zich aan.
De CJS was een van de deelnemende organisaties, maar niet de enige organisator van de demonstraties.
Het zou daarom onjuist zijn om alle demonstranten met de nieuwe socialistische beweging te vereenzelvigen.
Wat wil de jongerenbeweging veranderen?
De CJS koppelt de problemen op de woningmarkt aan de manier waarop vastgoed als investering wordt gebruikt.
Volgens de organisatie leidt dit ertoe dat woningen steeds minder toegankelijk worden voor mensen met lagere en middeninkomens.
De beweging pleit daarom onder meer voor het beperken van vastgoedspeculatie.
Ook spreekt zij zich uit voor het onteigenen van vastgoed dat volgens haar uitsluitend voor speculatieve doeleinden wordt aangehouden.
Daarnaast wil zij een systeem ontwikkelen waarin toegang tot een woning niet afhankelijk is van iemands koopkracht.
Dit zijn politieke doelstellingen van de organisatie, geen maatregelen die momenteel algemeen in Spanje gelden.
Kritiek op het woningbeleid van Sánchez
De Spaanse regering heeft de afgelopen jaren verschillende voorstellen gedaan om huurders beter te beschermen.
Daaronder vallen maatregelen tegen buitensporige huurverhogingen en ondersteuning van kwetsbare huishoudens.
Volgens de CJS gaan deze maatregelen niet ver genoeg.
De beweging beschouwt ze vooral als tijdelijke oplossingen die de fundamentele oorzaken van de woningcrisis niet aanpakken.
Dat onderscheidt haar van de PSOE, die woningproblemen binnen het bestaande economische en juridische systeem probeert aan te pakken.
De verschillen laten zien dat ook binnen de Spaanse linkerzijde uiteenlopende ideeën bestaan over de oplossing van de woningcrisis.
Ook actief tegen huisuitzettingen
De organisatie beperkt haar activiteiten niet tot grote demonstraties.
Leden zijn ook aanwezig bij protesten tegen woningontruimingen.
Daarbij sluiten zij zich aan bij bewoners, buurtgroepen en huurdersorganisaties.
Ook organiseren zij bijeenkomsten over arbeidsvoorwaarden, onderwijs en sociale ongelijkheid.
Via zogenoemde Asambleas de la Juventud Trabajadora probeert de beweging jongeren lokaal te organiseren.
Deze jongerenvergaderingen werden vanaf januari 2025 ontwikkeld en zijn inmiddels in verschillende Spaanse steden actief.
Nieuwe studentenorganisatie opgericht
Op 5 september 2026 presenteerde de CJS de Organización Estudiantil Socialista (OES).
Deze organisatie richt zich op jongeren in het onderwijs.
Volgens de initiatiefnemers moeten studenten niet alleen protesteren tegen problemen binnen scholen en universiteiten, maar zich ook bezighouden met bredere maatschappelijke veranderingen.
De organisatie probeert daarmee de band tussen studenten, jonge werknemers en andere maatschappelijke groepen te versterken.
De activiteiten passen binnen de ambitie van de beweging om een langdurige politieke en sociale organisatie op te bouwen.
Beweging breidt zich over Spanje uit
Hoewel de oorsprong in Baskenland ligt, is de beweging inmiddels zichtbaar in meerdere regio’s.
In Madrid, Aragón, Andalusië en Murcia vinden activiteiten plaats onder de naam CJS.
In Catalonië is Horitzó Socialista actief.
In Galicië ontwikkelt Creba Socialista vergelijkbare activiteiten.
De groepen maken deel uit van een bredere socialistische stroming, maar hebben ieder hun eigen regionale organisatie.
De samenwerking laat zien dat het niet uitsluitend om een lokaal protest in Madrid gaat.
Meer dan alleen woningprotesten
De CJS houdt zich ook bezig met onderwerpen buiten de woningmarkt.
De organisatie spreekt zich uit tegen racisme, fascisme en wat zij beschouwt als imperialistische buitenlandse politiek.
Daarnaast voert zij campagne tegen de NAVO en steunt zij verschillende internationale solidariteitsbewegingen.
Ook jongerenwerkloosheid en onzekere arbeidsvoorwaarden behoren tot haar belangrijkste thema’s.
De organisatie wil deze onderwerpen verbinden aan haar bredere doelstelling van een socialistische maatschappij.
Wat betekenen de rode vlaggen?
De rode vlag heeft een lange geschiedenis binnen de internationale arbeidersbeweging.
De kleur wordt sinds de negentiende eeuw gebruikt door socialistische, communistische en andere linkse bewegingen.
Bij de huidige Spaanse protesten verwijzen de vlaggen naar de marxistische uitgangspunten van de organisaties die ze dragen.
Toch betekent niet iedere rode vlag automatisch hetzelfde.
Ook vakbonden, politieke partijen en andere protestorganisaties gebruiken rood als herkenningskleur.
Om te weten bij welke organisatie een vlag hoort, moet daarom worden gekeken naar het eventuele embleem, de tekst en de context waarin deze wordt gebruikt.
Nieuwe politieke stroming in Spanje
De opkomst van de CJS laat zien dat een deel van de Spaanse jongeren op zoek is naar andere vormen van politieke organisatie.
In plaats van uitsluitend via verkiezingen invloed uit te oefenen, kiezen deze activisten voorlopig vooral voor demonstraties, lokale vergaderingen en maatschappelijke acties.
De woningcrisis geeft hun ideeën extra zichtbaarheid.
Tegelijkertijd vertegenwoordigen zij niet alle deelnemers aan de woonprotesten en evenmin de gehele Spaanse jongerengeneratie.
De rode vlaggen die steeds vaker opduiken bij Spaanse demonstraties verwijzen dus niet automatisch naar de PSOE. In veel gevallen horen ze bij een nieuwe generatie marxistisch geïnspireerde jongerenorganisaties, die zowel de woningmarkt als het bredere economische systeem fundamenteel willen veranderen.
